Trong suy nghĩ của nhiều người, hình ảnh người lính thường gắn với tiếng súng, chiến hào, những bước chân xung phong nơi tuyến đầu, trực tiếp đối diện với kẻ thù, nơi mà lằn ranh sinh tử luôn hiện hữu. Nhưng phía sau những bước tiến, mỗi chiến thắng luôn có một lực lượng lặng thầm đi trước, về sau, mang trên mình trọng trách nặng nề, góp phần tạo nên sức mạnh để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ quân sự, quốc phòng đó chính là lực lượng Hậu cần, Kỹ thuật Quân đội.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng thực tiễn hôm nay cho thấy, người lính hậu cần, kỹ thuật chưa bao giờ thảnh thơi. Đại dịch Covid-19, những đợt bão lũ dồn dập, các nhiệm vụ quốc tế ngày càng mở rộng, những yêu cầu ngày càng cao của một quân đội hiện đại… tiếp tục đặt họ trước những “cuộc chiến không tiếng súng”, nơi sự bền bỉ, chính xác và tinh thần dấn thân được thử thách mỗi ngày. Bài đối thoại “Đi trước, về sau” - mạch bền người lính Hậu cần, Kỹ thuật sẽ mở đầu Tạp chí số này.
Phần Văn xuôi được tiếp tục với các tác phẩm, bài viết ấn tượng.
Truyện ngắn Đại tá Sa pô chê của Hồ Tĩnh Tâm giàu sinh khí Nam Bộ. Ở đó, tiếng cười hồn nhiên và kí ức chiến tranh được đồng hiện trong nhịp kể, nhịp sống thong dong mà thấm thía. Từ khu vườn sa pô chê rợp bóng đến những chuyến tàu không số giữa mưa gió biển khơi, số phận một con người hiện lên vừa lạ lùng, vừa chân thật. Truyện không tôn vinh người anh hùng bằng những biểu tượng lớn lao, mà đi vào cuộc sống đời thường dung dị, tự nhiên. Sau vẻ ngang tàng, hài hước là chiều sâu của hi sinh, của lòng trung tín và một niềm tin âm thầm vào con người, vào đất và nước.
Truyện ngắn Chong chóng ở núi Gió của Vương Đình Khang trẻ trung mà nhức nhối. Không ai ngờ nơi thiên nhiên hoang dại như núi Gió lại phải đối thoại với những vết thương âm thầm của con người. Những cánh chong chóng tre quay giữa rừng tầm vôn là hình ảnh thị giác ám ảnh, là kí ức quay tròn của những sinh linh chưa kịp thành hình. Truyện dẫn người đọc đi từ tò mò đến bàng hoàng, từ phong cảnh khắc nghiệt đến tận cùng nỗi đau nữ tính và phận người. Giọng kể tiết chế, giàu chi tiết đời sống, và bi kịch từ từ được biểu đạt. Ngọn lửa thiêu rụi núi Gió như một nghi lễ tiễn đưa, một sự thức tỉnh muộn màng của con người...
Truyện ngắn Bình yên sau cuối được viết bằng nhịp điệu dung dị chậm rãi của kí ức. Cuộc gặp bất ngờ giữa Minh và Hùng ở hiện tại mở ra một dòng chảy quá khứ kéo dài từ chiến trường Campuchia, phum Barai, đến miền núi Sơn La nơi ngôi nhà cũ. Qua sự hồi cố ấy, câu chuyện về cuộc đời bí ẩn của Hùng dần hé lộ. Chúng ta sẽ hiểu hơn về bình yên của những con người đã đi qua mất mát, biết chấp nhận, biết bao dung và biết đặt tình người lên trên phán xét. Đó là thứ bình yên rất khó định hình, nhưng chân thật vì được xuất phát từ sự thấu hiểu và nhân văn.
Bút kí dự thi Mùa khô trên đỉnh Phù Mươi của Nguyễn Doãn Việt cảm xúc và chân thực tái hiện hành trình bền bỉ, gian nan của đội quy tập liệt sĩ trên đất bạn Lào. Qua những con dốc khô khốc, rừng sâu hiểm trở và cơn khát tận cùng, hiện lên ý chí, kỉ luật và tình đồng đội của những người lính. Tác phẩm khắc sâu nỗi day dứt trước những phần mộ còn nằm lại giữa đại ngàn. Qua đó cũng thể hiện tấm lòng tri ân của người lính với những hi sinh thầm lặng của đồng đội.
"Kí ức lính" Kỉ niệm lính trinh sát là một trang hồi ức thấm đẫm mùi rừng, sương mù và cái chết rình rập trong từng bước chân người lính. Giữa những trận đánh khốc liệt và tội ác man rợ của Pol Pot, truyện sáng lên một thứ ánh sáng nhân bản.
"Truyện ngắn hay tác giả tự chọn" giới thiệu tác phẩm Trả răng cho bà của nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần.
Phần Thơ với sự tham gia của các tác giả: Ngô Kim Đỉnh, Huỳnh Ngọc Huy Tùng, Trần Bạch Diệp, Nguyễn Đức Sơn, Nhiên Đăng, Trần Ngọc Khánh Dư, Thạch Khang, Lê Phương Liên, Hà Nguyên Cát, Đoàn Thị Ký, Hồng Nhạn, Nguyễn Trọng Luân, Ngô Đức Hành, Nguyễn Ngọc Trìu, Hương Giang.
Trang thơ là những suy tư, trải nghiệm của các tác giả với các không gian vùng miền, văn hóa, những cảm xúc riêng tư trước khung cảnh quê hương, trước những sự vật quen thuộc hay những biến động làm gợi lên tình cảm, trước nhiều mặt của đời sống và con người. Những bài thơ độc đáo, giàu rung cảm và mang hơi thở đương đại sẽ góp phần vào dòng chảy thơ ca hôm nay.
“VNQĐ giới thiệu” số này giới thiệu chân dung tác giả Lâu Văn Mua cùng chùm thơ ấn tượng của anh.
Phần Bình luận văn nghệ với sự góp mặt của các tác giả: Bùi Sỹ Hoa, Ngô Thảo, Nguyễn Hữu Sơn - Nguyễn Trương Tuấn, Phạm Thị Minh Huệ, Phùng Nguyên, Đỗ Thị Thu Thủy.
Bài viết Nhà văn Quân đội và cái giá của những trang viết giàu cảm xúc, soi chiếu văn chương từ chính máu xương và sự dấn thân của người cầm bút áo lính. Qua những chân dung nhà văn hiện lên từ kí ức và trải nghiệm của Vương Trọng, người đọc nhận ra văn học chiến tranh không được viết từ bàn giấy, mà từ chiến hào, bệnh viện, rừng sâu và ranh giới sống chết. Mỗi câu chuyện là một minh chứng rằng trang viết có giá trị khi người viết đã sống trọn vẹn trong hiện thực khốc liệt ấy.
Bài viết Thời cơ mới cho sáng tạo văn học - nghệ thuật dày dặn suy tư, đặt văn chương vào dòng chảy của thời đại chuyển mình. Tác giả nhìn thẳng vào hiện thực nhiều biến động để chỉ ra những “mỏ quặng tinh thần” mà lịch sử và đời sống đang mở ra cho người sáng tạo. Bài viết không hoài niệm quá khứ, cũng không lạc quan dễ dãi, mà kiên nhẫn truy vấn vị thế của văn học nghệ thuật trong kỉ nguyên số và thị trường. Ở đó, văn chương được trả về đúng bản chất: lao động trí tuệ, dấn thân, chịu trách nhiệm trước lịch sử và con người.
Còn nhiều bài viết sinh động, hấp dẫn về những chân dung tác giả - tác phẩm hay những vấn đề đáng quan tâm của nền văn học nghệ thuật sẽ được đề cập đến trong phần này.
Cũng trong số này, Tạp chí Văn nghệ Quân đội sẽ công bố Tặng thưởng dành cho các tác phẩm xuất sắc in trên Tạp chí năm 2025 và Thể lệ cuộc thi Thơ và Bút kí năm 2026.
Tạp chí Văn nghệ Quân đội số 1076 dày 120 trang dự kiến sẽ phát hành ngày 5/1/2026. Thân mời các bạn đón đọc!
Văn
VNQĐ
“Đi trước, về sau” - mạch bền người lính Hậu cần, Kỹ thuật
Hồ Tĩnh Tâm
Đại tá Sa pô chê
Nguyễn Doãn Việt
Mùa khô trên đỉnh Phù Mươi
Nguyễn Ngọc Thuần
Trả răng cho bà
Đàm Chu Văn
Kỉ niệm lính trinh sát
Vương Đình Khang
Chong chóng ở núi Gió
Nguyễn Vũ Điền
Bình yên sau cuối
Thơ
Ngô Kim Đỉnh
Bạn đò; Thức cùng bạn Lũng Pô
Huỳnh Ngọc Huy Tùng
Hương phương Nam; Đánh thức đồng bằng
Trần Bạch Diệp
Chiều biên giới; Ngày cuối năm
Nguyễn Đức Sơn
Khúc trầm ca sông Hương; Khi con chưa đủ lớn
Nhiên Đăng
Kalmaegi; Trong khoảng lặng của bóng tháp và phù sa
Trần Ngọc Khánh Dư
Phận cỏ
Thạch Khang
Kí ức cà ràng
Lê Phương Liên
Con về vin ngọn trầu cong
Hà Nguyên Cát
Trận chiến ở đồng chiêm
Đoàn Thị Ký
Nghe bảo mùa xuân
Hồng Nhạn
Một chiếc lá
VNQĐ giới thiệu thơ Lâu Văn Mua
Ngực núi giấu mặt trời; Màu của đất; Ngày sa tàn
Nguyễn Trọng Luân
Đi bộ; Cuối trời hoa gạo
Ngô Đức Hành
Dong riềng và mẹ; Ước mơ sông
Nguyễn Thanh Vân
Con phố kí ức; Gió làng
Nguyễn Ngọc Trìu
Trở về nhà tôi trọ; Màu của gió
Hương Giang
Mùa xuân và đứa trẻ; Bông đăng tiêu
Bình luận văn nghệ
Bùi Sỹ Hoa
Nhà văn Quân đội và cái giá của những trang viết
Ngô Thảo
Thời cơ mới cho sáng tạo văn học - nghệ thuật
Nguyễn Hữu Sơn - Nguyễn Trương Tuấn
Vai trò chủ thể tác giả trong dòng văn du kí từ 1986 đến nay
Phạm Thị Minh Huệ
Văn xuôi đương đại - sự vận động theo hướng
dân chủ và nhân bản
Phùng Nguyên
Quán Kỳ Nam - thi pháp phục hiện kí ức
Đỗ Thị Thu Thuỷ
John Constable - người hoạ sĩ của bầu trời nước Anh
Minh họa, ảnh
Bìa 1: Dưới ánh hoàng hôn Tranh của họa sĩ Mạnh Sáng
Minh họa: Trương Đình Dung, Ngô Xuân Khôi, Hải Kiên,
Vũ Đình Tuấn, Quốc Trung
VNQD