Khi nhắc đến nhà văn Sương Nguyệt Minh, ngoài những sáng tác ở mảng tiểu thuyết, truyện ngắn, người đọc còn nhớ đến ông ở mảng bút kí viết về người lính thời bình. Qua những tập bút kí: Trong cơn đại hồng thuỷ, Trường Sa kì vĩ và gian lao, Người lính…, nhà văn đã đi sâu khai thác nhiệm vụ, tâm tư, tình cảm của người chiến sĩ hôm nay. Văn nghệ Quân đội số này có cuộc trò chuyện cùng ông về kí, một thể loại mang tính tiên phong, nhưng đồng thời cũng thường bị xếp sau sáng tác này… Hãy theo dõi cuộc trò chuyện đầy hấp dẫn này qua Bút kí Văn nghệ Quân đội đồng hành cùng nhà văn chiến sĩ và người lính.
Phần Văn xuôi giới thiệu hai bút kí dự thi khắc họa hình ảnh người lính hôm nay - những con người vẫn đang lặng thầm thực hiện sứ mệnh dựng xây và bảo vệ Tổ quốc trong thời bình. Bởi hòa bình không có nghĩa là sứ mệnh của người lính khép lại, mà chỉ mở ra những nhiệm vụ mới, những hành trình mới vì đất nước và nhân dân. Cùng với đó là các truyện ngắn mang âm hưởng chiến tranh và cả không khí đương đại.
Bút kí dự thi Nơi đỉnh Puxailaileng của Ngân Thuỷ đưa người đọc theo chân những người chiến sĩ biên phòng Na Ngoi trong một đêm tuần tra giông bão. Nơi đó sự kiên cường không chỉ đo bằng sức chịu đựng nơi thiên nhiên khắc nhiệt, mà còn ở trái tim ấm áp, đầy thấu cảm trước những phận đời gian truân nơi đường biên góc núi.
Làm thế nào để một chàng trai tuổi mười chín, đôi mươi vừa có thể giữ vững “kỉ luật thép” nơi thao trường, vừa trở thành chỗ dựa tinh thần vỗ về nỗi nhớ nhà cho các chiến sĩ trẻ? Hãy đón đọc bút kí dự thi của Hồ Kiên Giang - Những “anh cả” bên bờ sông Tiền để giải đáp điều đó, và thưởng thức những trang viết đong đầy hơi thở đời sống quân ngũ, tình đồng chí đồng đội, sức trẻ và niềm tin yêu cuộc sống.
Trở lại chốn xưa sau nhiều năm, nữ nhà văn đối diện với sự đổi thay của thời gian và mở ra những bí mật của những người phụ nữ sống cùng khu trọ cũ thuở nào. Cô nhận ra những trang viết của mình từng quá hời hợt khi viết về những con người và số phận. Đọc truyện ngắn Một đêm trở lại của tác giả Hồ Thị Linh Xuân để cùng lắng lại, suy ngẫm về giá trị của kí ức, tình yêu, về chiến tranh và kiếp người…
Rời quê hương để lao vào “địa ngục trần gian” Verdun 1916, những người lính thợ Đông Dương không chỉ buộc phải đứng trước mưa bom bão đạn, trước ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, mà đau đớn hơn là phải vật lộn trước sự tha hoá của con người trong chiến tranh, là bi kịch của đức tin, sự chới với của những tâm hồn cô đơn tìm sự cứu rỗi giữa vũng lầy máu và bùn đất rồi vụn vỡ. Truyện ngắn Người lính thợ Đông Dương ở pháo đài Verdun của Nguyễn Anh Tuấn như một nốt trầm đau đớn, ám ảnh, xót xa, đầy trắc ẩn cho những thân phận lang bạt nơi viễn xứ.
Phần Thơ với sự góp mặt của các tác giả: Trần Bạch Diệp, Đặng Bá Khanh, Lâm Minh Thường, Vũ Quốc Huy, Võ Văn Luyến, Đinh Ngọc Diệp, Nguyễn Biên, Bùi Việt Phương, Trần Khởi, Vũ Bình Lục, Dương Soái, Trịnh Oanh Lan.
Thơ Văn nghệ Quân đội số này đong đầy những cảm xúc, tình yêu về quê hương, hình ảnh đẹp đẽ của những người lính, tình quân nhân, kí ức nơi chiến trường và những trăn trở trong cuộc sống.
Mục Thơ trong những tập thơ là bài viết Giọt nước giữa cõi người của Lê Vũ Trường Giang chọn lọc và giới thiệu đến độc giả chùm thơ từ tập thơ Nước trên lá của Phan Trung Thành.
Chuyên mục Văn học nước ngoài, trên số này, Dịch giả Nguyễn Huy Hoàng giới thiệu Anne Carson - nhà thơ, nhà văn, dịch giả và học giả Canada, người vừa được trao giải Nobel Văn học tháng 10/2026. Bài thơ dài Miên man hoang dại được chuyển ngữ, sẽ phần nào đưa người đọc tiếp cận với cánh cửa thơ ca của bà, nơi văn chương giao thoa cùng triết học, thần thoại và những suy tư về thân phận con người.
Phần Bình luận văn nghệ với sự tham gia của các tác giả: Lê Thị Dục Tú, Lã Nguyên, Hoàng Đăng Khoa, Nguyễn Bích Thu, Trần Anh Thái và Vũ Công Chiến.
Bài viết Truyền thống và hiện đại trong sáng tác của các nhà văn nữ dân tộc thiểu số Việt Nam đương đại của Lê Thị Dục Tú đi sâu khám phá nét giao thoa tinh tế giữa bản sắc văn hoá cội nguồn và tư duy nghệ thuật hiện đại trong ngòi bút của các nữ tác giả vùng cao.
Việt phủ Thành Chương và hình tượng tác giả của một kiệt tác nghệ thuật của Lã Nguyên là một góc nhìn phê bình sắc sảo về dấu ấn cá nhân, tư tưởng nghệ thuật và triết lí sáng tạo được giải mã qua quần thể kiến trúc di sản độc đáo.
Nhà phê bình Hoàng Đăng Khoa với bài viết Quá khứ không ngủ yên, hay là cách Hoàng Vũ Thuật “can dự vào thời gian” khai thác cách nhà thơ Hoàng Vũ Thuật đối thoại với kí ức, thách thức thời gian để khẳng định bản ngã và sức sống nghệ thuật.
Tiếp đó, tác giả Nguyễn Bích Thu bằng bài viết Nơi kết nối văn chương lại lắng đọng những kỉ niệm và tình cảm về Nhà số 4 - một địa chỉ cho những người viết, cho những tâm hồn yêu văn học và nghệ thuật.
Bài viết Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu: người suốt đời vì thơ vì cái đẹp của tác giả Trần Anh Thái khắc hoạ chân dung người nghệ sĩ – nhà thơ chiến sĩ Nguyễn Đức Mậu cùng hành trình tận tuỵ, trọn đời dấn thân cho lí tưởng thẩm mỹ.
Cuối cùng là bài viết Những người lính đào ngũ trong Chuyện ba người lính của Vũ Công Chiến với một góc nhìn phản biện đầy nhân văn và trực diện về thân phận con người, những giằng xé tâm lí của người lính, họ là con người cũng có những mong muốn riêng, những sợ hãi, mong nhớ gia đình… nhưng sự kiên cường, dũng cảm và phẩm chất đáng quý của người lính luôn xuất hiện trong những giờ khắc quan trọng.
VNQĐ số 1094, cuối tháng 10 năm 2026 với tông màu nhã nhặn và bức tranh về con người và đời sống miền Tây Bắc ngay trên trang bìa để mở ra những câu chuyện đầy hấp dẫn về người lính, chiến tranh cách mạng hôm qua và cuộc sống thanh bình, muôn màu ngày hôm nay…
Văn
Sương Nguyệt Minh - Đinh Phương
Bút kí Văn nghệ Quân đội đồng hành cùng nhà văn chiến sĩ
và người lính
Ngân Thuỷ
Nơi đỉnh Puxailaileng
Hồ Kiên Giang
Những “anh cả” bên bờ sông Tiền
Hồ Thị Linh Xuân
Một đêm trở lại
Nguyễn Anh Tuấn
Người lính thợ Đông Dương ở pháo đài Verdun
Thơ
Trần Bạch Diệp
Thư từ Cha Lo; Những cái cây;
Người lính như một chóp mạ xanh
Đặng Bá Khanh
Có một đoàn quân qua nhà mình; Những đôi mắt canh trời
Lâm Minh Thường
Khúc dân ca trên đảo; Dưới ánh sao đêm
Vũ Quốc Huy
Đồng đội; Chúng ta quá bận để yêu thương
Võ Văn Luyến
Lời tự tình người nằm lại đất thiêng; Thức giữa đêm đầy ánh sáng
Đinh Ngọc Diệp
Đàn đá Khánh Sơn gọi thấu tuổi mình
Trần Đức Tín
U Minh
Bùi Việt Phương
Ngày bộ đội về
Trần Khởi
Bàn tay đồng đội
Vũ Bình Lục
Ở nghĩa trang Pleiku; Quét nhà; Thăm đồng đội về hưu
Dương Soái
Đất đồng chiêm
Trịnh Oanh Lan
Có những cung đường sau chiến tranh
Lê Vũ Trường Giang
Giọt nước giữa cõi người
(Đọc Nước trên lá của Phan Trung Thành)
Văn học nước ngoài
Anne Carson
Miên man hoang dại (Nguyễn Huy Hoàng dịch)
Bình luận văn nghệ
Lê Thị Dục Tú
Truyền thống và hiện đại trong sáng tác của các nhà văn nữ
dân tộc thiểu số Việt Nam đương đại
Lã Nguyên
Việt phủ Thành Chương và hình tượng tác giả
của một kiệt tác nghệ thuật
Hoàng Đăng Khoa
Quá khứ không ngủ yên, hay là cách Hoàng Vũ Thuật “can dự vào thời gian”
Nguyễn Bích Thu
Nơi kết nối văn chương
Trần Anh Thái
Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu: người suốt đời vì thơ vì cái đẹp
Vũ Công Chiến
Những người lính đào ngũ trong Chuyện ba người lính
Minh hoạ, ảnh:
Bìa 1: Tây Bắc bình yên
Tranh của hoạ sĩ Lâm Thanh
Minh họa: Đỗ Dũng, Nguyễn Bá Kiên, Đặng Tiến
VNQD