PGS.TS Bùi Hoài Sơn sinh năm 1975, là Đại biểu Quốc hội khóa XV, XVI; hiện là đại biểu chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; đồng thời là Chuyên gia nghiên cứu, hoạch định chính sách về văn hóa, nghệ thuật, phát triển công nghiệp văn hóa, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa. Đứng trước những vận hội mới của đất nước, với những quyết sách quan trọng cho con đường phát triển Việt Nam trong kỉ nguyên mới trong đó có Nghị quyết số 80 - NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam do Bộ Chính trị ban hành (07/01/2026), Tạp chí Văn nghệ Quân đội đã có cuộc trò chuyện với PGS.TS Bùi Hoài Sơn, để làm rõ hơn tiềm năng phát triển văn hóa - nghệ thuật, cũng như những điểm mới cùng ý nghĩa của Nghị quyết số 80 với sự phát triển văn hóa Việt Nam.
Bài trò chuyện mang tên Phát triển văn hoá như một trụ cột chiến lược quốc gia sẽ mở đầu Tạp chí số này.
Phần Văn xuôi với những tác phẩm và bài viết ấn tượng.
Truyện ngắn Trăng đổ Thành Sơn của Nguyệt Chu mang đậm không khí lịch sử. Trên nền trận chiến thành Sơn Tây năm 1883, tác giả không chỉ tái hiện sự bi tráng của một thời loạn lạc mà còn khắc họa vẻ đẹp đau đớn của tình yêu, lòng trung nghĩa và thân phận con người giữa chiến tranh. Hình tượng Nguyệt hiện lên vừa dữ dội vừa mong manh, như biểu tượng cho vẻ đẹp bất khuất của người phụ nữ Việt. Đặc biệt, truyện tạo ám ảnh bởi không khí lịch sử và huyền thoại hòa vào nhau bảng lảng. Câu chuyện về sự mất còn của một thành trì đồng hiện cùng khúc bi ca về những con người đã yêu đã sống trong cơn biến động của lịch sử.
Truyện ngắn Hai phát súng của Hà Minh Hưng với những chất liệu văn hóa Mông như lễ cúng rừng, tiếng khèn đưa ma đến tín niệm về thần rừng và nghiệp chướng. A Sung hiện lên như một phận người dữ dội mà đau đớn, bị giằng xé giữa bản năng săn bắn truyền đời và phần thiện lương sâu kín. Những trang viết về cái chết của cha mẹ A Sung như một lời cảnh tỉnh về sự trả giá trước thiên nhiên. Truyện mang thông điệp về bảo vệ rừng từ chính những mất mát và nỗi cô độc của con người giữa núi rừng.
Truyện ngắn Tri kỉ của nhà văn Y Nguyên giàu tính nhân văn về tình bạn vượt qua chiến tuyến và định kiến lịch sử. Qua mối tri giao giữa bác Bảy Tâm và ba của nhân vật “tôi”, tác giả gợi lên vẻ đẹp của lòng nghĩa khí, sự tử tế và niềm tin giữa con người với nhau sau chiến tranh. Truyện hấp dẫn bởi giọng kể mộc mạc, đậm chất Nam Bộ, đối thoại tự nhiên mà thấm thía. Những chi tiết đời thường giản dị lại mang sức lay động sâu xa về nhân cách và đạo lí làm người. Khép lại bằng dư vị ấm áp, Tri kỉ khiến người đọc thêm tin vào những tình cảm chân thành còn hiện hữu giữa cuộc đời…
Bút kí dự thi Hành trình của lòng biết ơn của Như Bình là hành trình đi vào chiều sâu sự hi sinh và lòng yêu nước của những người lính hôm nay. Tác phẩm ấn tượng bởi những chi tiết chân thực, giàu sức gợi về đời sống người lính biển, những cuộc chia li lặng lẽ, những con người trẻ tuổi gửi thanh xuân nơi đầu sóng ngọn gió. Trường Sa không chỉ như một vùng chủ quyền thiêng liêng mà còn là nơi kết tinh của lòng biết ơn, trách nhiệm và tình người. Giữa mênh mông sóng gió và gian lao, tác giả nhìn thấy những mạch ngầm âm thầm nối đất liền với đảo xa bằng tình yêu Tổ quốc.
Kí ức lính Con Riềng của Thạch Phạm dung dị mà lay động, viết về tình đồng đội và lòng trắc ẩn giữa những năm tháng biên giới gian khó. Hình ảnh con chó nhỏ từ chỗ bị ghét bỏ dần trở thành một “người lính gác” trung thành đã được khắc họa tự nhiên, chân thật và giàu cảm xúc. Không chỉ kể chuyện một con vật, tác phẩm còn gợi lên đời sống thiếu thốn, khốc liệt mà ấm áp của người lính nơi biên viễn…
Phần Thơ với sự góp mặt của các tác giả: Nguyễn Thanh Hải, Nguyễn Thị Kim Tuyến, Nguyễn Nhật Huy, Ngô Mậu Tình, Giang Anh, Trần Ngọc Mỹ, Lê Thành Nghị, Vương Huy.
Cuộc thi thơ với sự xuất hiện của những cây bút vững vàng, có dấu ấn riêng và cả những cây bút mới với niềm hứng khởi, mở ra những niềm hi vọng cho cuộc thi. Hình ảnh người lính hôm nay đã và đang được khắc họa qua nhiều góc nhìn. Đặc biệt, ở góc nhìn của nghệ thuật thơ ca, hình ảnh ấy đã trở thành biểu tượng vừa bình dị, vừa lớn lao, gắn bó với dân tộc, đất nước.
“Thơ trong những tập thơ” là bài viết Từ hạt lúa lấm lem đến linh hồn quê xứ của Lê Trọng Nghĩa giời thiệu tập thơ Đảnh lễ mùa màng của Nhiên Đăng.
Văn học nước ngoài giới thiệu truyện ngắn Ban công của Tôn Tần do Mạnh Hào dịch từ bản tiếng Anh.
Phần Bình luận văn nghệ với sự tham gia của các tác giả: Trần Thị Tú Ngọc, Bảo Lộc, Vũ Minh Châu, Hoàng Thuỵ Anh, Bạch Dương.
Bài viết Chất thơ của vạn vật là một tiểu luận giàu chiều sâu, nhìn thơ như con đường khám phá “chất thơ của tồn tại” ẩn trong mọi sự vật và đời sống. Từ tư tưởng của Milan Kundera, Heidegger đến Bachelard, tác giả cho rằng vạn vật đều mang khả năng bước vào giấc mơ, và thơ chính là nghệ thuật đánh thức phần nguyên sơ ấy của thế giới. Bài viết hấp dẫn ở cách nối kết thơ ca với triết học, phân tâm học và ngôn ngữ học, mở ra một cách nhìn tinh tế và gợi mở.
Bài viết Danh hoạ Paul Gauguin trong ‘Vầng trăng và sáu xu’ hấp dẫn ở cách đối chiếu tinh tế giữa danh họa Paul Gauguin ngoài đời và nhân vật The Moon and Sixpence của W. Somerset Maugham, từ đó mở ra suy ngẫm sâu sắc về nghệ thuật và cái giá của tự do sáng tạo. Bài viết giàu tư liệu nhưng vẫn giữ được giọng văn lôi cuốn, giàu cảm xúc.
Bên cạnh đó là những bài viết về các tác giả, tác phẩm ấn tượng, các vấn đề đáng quan tâm của văn học, nghệ thuật hôm nay.
Tạp chí Văn nghệ Quân đội số 1085 dày 120 trang, dự kiến phát hành ngày 20/5/2026. Trân trọng mời các bạn đón đọc!
Văn
PGS.TS Bùi Hoài Sơn - TS Nguyễn Thanh Tâm
Phát triển văn hoá như một trụ cột chiến lược quốc gia
Nguyệt Chu
Trăng đổ Thành Sơn
Như Bình
Hành trình của lòng biết ơn
Phạm Thạch
Con Riềng
Hà Minh Hưng
Hai phát súng
Y Nguyên
Tri kỉ
Thơ
Nguyễn Thanh Hải
Cây bông đèn; Ánh mắt xa hơn bài hát lên đường; Lối đước
Nguyễn Thị Kim Tuyến
Đoàn quân không dừng lại;
Bông sen trên nông trường biên giới
Nguyễn Nhật Huy
Sau ánh mắt buồn sáng rực; Đã đến lúc trở về rồi
Ngô Mậu Tình
Người lính
Giang Anh
Ngày trở về; Con đường; Tiếng vang
Trần Ngọc Mỹ
Trong nhịp thở của đất; Ngọn đèn không lời
Lê Thành Nghị
Đêm bệnh viện; Đường quê
Vương Huy
Cánh đồng đã mất
Lê Trọng Nghĩa
Từ hạt lúa lấm lem đến linh hồn quê xứ
(Đọc Đảnh lễ mùa màng của Nhiên Đăng)
Văn học nước ngoài
Tôn Tần
Ban công (Mạnh Hào dịch từ bản tiếng Anh)
Bình luận văn nghệ
Trần Thị Tú Ngọc
Viết về người lính hôm nay
Bảo Lộc
Chất thơ của vạn vật
Vũ Minh Châu
Thơ Trương Đăng Dung: Ý niệm hiện sinh
trong cấu trúc chỉnh thể nghệ thuật
Hoàng Thụy Anh
Cùng Phan Hoàng “theo dấu bụi vàng tích Việt”
Bạch Dương
Danh hoạ Paul Gauguin trong Vầng trăng và sáu xu
Minh hoạ, ảnh
Bìa 1: Sen hồng một đoá
Tranh của họa sĩ Hoàng Phúc Quý
Minh họa: Thành Chương, Đỗ Dũng,
Phạm Minh Hải, Nguyễn Bá Kiên, Ngô Xuân Khôi
VNQD