Trong không khí toàn Đảng, toàn dân, toàn quân nô nức, phấn khởi chào mừng thành công Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV; thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kì 2026-2031, Quân đoàn 12 luôn siết chặt đội ngũ, đoàn kết một lòng, xuất sắc lập công, xứng đáng với sự tin cậy của Đảng, là lực lượng chính trị cơ động chiến lược của Quân đội, là tường đồng vách sắt của Nhân dân. Đội ngũ cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 12 hùng tráng trong mùa xuân đất nước là hình ảnh đẹp góp phần tạo nên vẻ đẹp của Quân đội trong kỉ nguyên vươn mình.
Trong những ngày tháng tư lịch sử, Văn nghệ Quân đội có cuộc trò chuyện với Thiếu tướng Lê Xuân Thuân, Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân đoàn 12 về nhiệm vụ và những dấu mốc đáng ghi nhận, tự hào của Quân đoàn. Bài đối thoại Người chiến sĩ Quân đoàn 12 hùng tráng trong mùa xuân đất nước sẽ mở đầu Tạp chí số đặc biệt này.
Là một nhà văn người lính trở về từ chiến trường, Nguyễn Trí Huân bước vào văn chương không chỉ bằng kí ức trận mạc, mà còn bằng kỉ luật sống, sự nghiêm cẩn trong lao động chữ nghĩa và lòng trắc ẩn với con người. Từ chiến tranh đến hậu chiến, ngòi bút của ông luôn đi sâu vào số phận, những day dứt và phần khuất của lương tri. Bài trò chuyện Số phận con người và nỗi niềm trắc ẩn của nhà văn thời hậu chiến lần theo hành trình đi, sống và viết của ông - hành trình của một người cầm bút luôn muốn đi đến tận cùng sự thật con người.
Phần Văn xuôi được tiếp tục với nhiều tác phẩm, bài viết ấn tượng.
Truyện ngắn Chè mỏ quạ của Trương Ngọc Hùng sống động và xúc động bởi kí ức của những người lính. Món chè mỏ quạ trở thành sự kết tinh của một thời gian khổ nhưng thấm đẫm tình người. Tác phẩm đan xen số phận người lính và một người phụ nữ bên lề cuộc chiến, tạo nên chiều sâu nhân bản. Giọng kể dung dị, giàu chi tiết đời sống giúp hiện thực khốc liệt được cảm nhận qua những góc khuất rất con người. Chi tiết tình cảm được tiết chế, không bi lụy mà ám ảnh, buồn bã nhưng ấm áp, dù nói về những gì đã mất.
Truyện ngắn Con vượn cụt tay của Hồng Chiến mang đậm hồi ức chiến tranh. Hình tượng con vượn cụt tay được xây dựng như một biểu tượng nhân văn, gợi mở mối quan hệ gắn bó giữa con người và tự nhiên trong hoàn cảnh khốc liệt. Tác phẩm không nhấn vào chiến công của người lính mà nghiêng về chiều sâu đạo lý, sự trắc ẩn. Lối kể mộc mạc, tiết chế, giàu chi tiết đời sống tạo nên độ tin cậy và sự ám ảnh. Truyện để lại dư âm sâu lắng, đẹp đẽ.
Truyện ngắn Mùi thị thành của Tống Phước Bảo giàu chất thị dân, tái hiện sinh động những “vùng tối” của đời sống đô thị qua không gian quán khô vỉa hè. Tác phẩm như một tiểu tự sự đa thanh, các thân phận bên lề hiện lên qua giọng kể khẩu ngữ, giàu nhịp điệu và chất đời. Mùi thị thành được kiến tạo như một ẩn dụ thẩm mĩ, kết tinh của ký ức, mưu sinh và những va đập xã hội. Lối viết tự nhiên, phóng khoáng nhưng có kiểm soát, giúp hiện thực trở nên vừa xô bồ vừa thấm thía.
Truyện ngắn Dưới gốc mai già của Trần Thủy là những trăn trở hậu chiến, qua điểm nhìn của người con nơi xứ người. Tác phẩm đi sâu vào chấn thương tinh thần của một con người bị lịch sử xô đẩy, từ đó gợi mở vấn đề căn tính và sự hòa giải dân tộc. Giọng kể giản dị, tự sự, nhưng giàu sức nén cảm xúc. Truyện để lại nhiều suy ngẫm về sự đứt gãy âm thầm và những thương tổn của người li hương. Hình tượng gốc mai già trở thành biểu tượng cho sự đoàn tụ và thấu hiểu.
Truyện ngắn Tiếng sóng trong vỏ ốc là những kí ức cá nhân đan cài với lịch sử chiến tranh của dân tộc. Cuộc trở về của nhân vật “tôi” mở ra những góc riêng mất mát và ân nghĩa giữa con người với con người trong thời loạn. Nhân vật Sương hiện lên như một điểm sáng kết nối quá khứ với hiện tại. Dư âm truyện lắng lại trong cảm thức dịu dàng, khi kí ức đau thương tìm được cách nguôi ngoai.
Bút kí dự thi Những người lính cùng dặm dài đất nước của tác giả Nguyễn Luân đậm chất tư liệu và cảm xúc, khắc họa chân thực hình ảnh người lính vận tải trên những dặm dài đất nước. Tác phẩm triển khai theo lối ghi chép, tự sự đan xen, từ đó làm nổi bật vẻ đẹp bình dị mà kiên cường của “anh Bộ đội Cụ Hồ” trong thời bình. Những chi tiết đời thường, giàu tính xác thực được nâng đỡ bởi giọng văn ấm áp, giàu tính nhân văn. Hình tượng người lính hiện lên như một trục kết nối giữa nhiệm vụ, tình đồng đội và nghĩa tình quân dân…
Bút kí dự thi Sóng dưới bước chân (kì 2) của tác giả Nguyễn Mạnh Thắng tái hiện sinh động chân dung người lính công binh trong cả đời thường lẫn những tình huống khắc nghiệt. Những chi tiết kĩ thuật, thao tác nghề được khắc họa tỉ mỉ, góp phần làm nổi bật chiều sâu hiện thực và tính đặc thù binh chủng. Dư âm bút kí lắng lại ở niềm tin bền bỉ vào phẩm chất người lính trong thời bình.
“Kí ức chiến trường” Cánh cửa cuối cùng của Nguyễn Trọng Luân thấm đẫm hơi thở chiến trường những ngày cuối tháng 4 năm 1975, thời khắc lịch sử khi đất nước bước vào giờ phút quyết định. Tác phẩm tái hiện hình ảnh những người lính trẻ trước giờ ra trận, gần gũi, đời thường mà cũng đầy can trường. Qua những chi tiết chân thực, giàu cảm xúc, câu chuyện không chỉ kể về một trận đánh mà còn gợi lên vẻ đẹp của tình đồng đội, của sự hi sinh và niềm tin vào ngày đất nước được giải phóng…
“Truyện ngắn hay tác giả tự chọn” giới thiệu tác phẩm Chuyện Nguyên Phong của nhà văn Doãn Dũng.
Phần Thơ với sự góp mặt của các tác giả: Trần Minh Tiến, Vũ Tiểu Linh, Nguyên Như, Trần Việt Hoàng, Du An, Phan Duy, Hoàng Anh Tuấn, Lương Định, Trần Kim Hoa, Trần Văn Lợi, Đoàn Trọng Hải…
Hình tượng người lính hôm nay được khắc họa một cách sinh động và giàu chiều sâu qua những sáng tác thơ dự thi của nhiều tác giả. Cuộc thi Thơ đã ghi nhận sự xuất hiện của những cây bút giàu nội lực sáng tạo, mang dấu ấn phong cách riêng, không chỉ đào sâu vào thế giới nội tâm mà còn mở rộng biên độ nhìn nhận về người lính trong thời bình. Chính sự đa dạng trong cách tiếp cận và biểu đạt ấy đã góp phần làm mới cảm hứng nghệ thuật, đồng thời thổi thêm sinh khí, sức hấp dẫn cho toàn bộ không gian cuộc thi.
“VNQĐ giới thiệu” là chân dung tác giả Ngô Thúy Hà cùng chùm thơ ấn tượng của chị.
“Thơ trong những tập thơ” là bài viết Cảm thức từ khói bụi và cỏ của Lê Văn Vỵ giới thiệu tập thơ Khói bụi và cỏ của Đinh Nho Tuấn.
Văn học nước ngoài là cuộc trò chuyện với tác giả người Nhật Rie Qudan Tôi không thương hại cho AI. Tôi hiểu rằng đó là máy móc đang bắt chước con người do Thỉnh Du thực hiện.
Phần Bình luận văn nghệ với sự tham gia của các tác giả: Lê Phong, Nguyễn Hữu Quý, Mai Bá Ẩn, Châu La Việt, Đỗ Anh Vũ, Thu Sang, Dương Thái Sơn.
Bài viết Để thơ ca xứng đáng với người lính, Nhân dân… nhấn mạnh, người cầm bút không chỉ dừng lại ở sự ngợi ca hay tái hiện bề nổi của hiện thực, mà cần đi sâu vào chiều kích tinh thần, lịch sử và nhân văn của đời sống chiến đấu và hi sinh. Hình tượng người lính, với tất cả vẻ đẹp bình dị mà cao cả, chỉ có thể được khắc họa trọn vẹn khi thi ca chạm tới những tầng sâu của kí ức, của mất mát, của khát vọng hoà bình và đoàn tụ. Vì thế, mỗi trang thơ không chỉ là sản phẩm của cảm xúc cá nhân, mà còn là kết tinh của trách nhiệm công dân và ý thức nghệ thuật trước lịch sử dân tộc.
Trong trường ca thời chống Mĩ, hình ảnh chiếc áo Giải phóng quân không chỉ dừng lại ở một chi tiết tả thực của trang phục, mà đã được nâng lên thành một biểu tượng nghệ thuật giàu sức gợi. Bài viết Hình ảnh chiếc áo Giải phóng quân trong trường ca chống Mĩ cho thấy hình ảnh chiếc áo không chỉ hiện diện như một dấu ấn của hiện thực chiến tranh, mà còn là một biểu trưng thẩm mĩ bền vững, góp phần khắc họa sâu sắc chân dung người lính Việt Nam trong một thời đại lịch sử đặc biệt.
Lịch sử Việt Nam trong thế kỉ XX gắn với những cuộc chiến vệ quốc vĩ đại. Sau hai cuộc kháng chiến trường kì chống Pháp và chống Mĩ lại đến chiến tranh biên giới phía Bắc và chiến tranh biên giới Tây Nam. Người lính, vì thế, có thể nói đã trở thành một trong những đề tài quan trọng của nền văn học nghệ thuật nước nhà không chỉ trong thế kỉ XX mà còn kéo dài đến tận ngày hôm nay. Chỉ xét trong thể loại ca khúc hiện đại, người lính đã trở thành hình tượng đậm nét, khắc sâu trong trí nhớ và tình cảm của bao thế hệ người yêu nhạc. Bài viết Hình tượng người lính trong ca khúc Việt Nam hiện đại sẽ có những góc nhìn về đề tài này.
Còn nhiều bài viết hấp dẫn, mang tính phân tích, kiến giải, luận bình về các lĩnh vực của văn học nghệ thuật. Những đề tài cũ được nhìn nhận theo những nghiên cứu mới; những chân dung và tác phẩm được lí giải, phân tích kĩ lưỡng; những câu chuyện, trao đổi về nghề viết sẽ góp phần làm nên sự phong phú cho phần này.
Tạp chí VNQĐ số đặc biệt kỉ niệm 51 năm ngày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước dày 200 trang dự kiến sẽ phát hành ngày 10/4/2026. Thân mời các bạn đón đọc!
Văn
VNQĐ Người chiến sĩ Quân đoàn 12 hùng tráng trong mùa xuân đất nước 3. Trương Ngọc Hùng Chè mỏ quạ 12. Nguyễn Luân Những người lính cùng dặm dài đất nước 22. Nguyễn Mạnh Thắng Sóng dưới bước chân 30. Nguyễn Trọng Luân Cánh cửa cuối cùng 58. Hồng Chiến Con vượn cụt tay 65. Tống Phước Bảo Mùi thị thành 74. Lý Hữu Lương - Nguyễn Trí Huân Số phận con người và nỗi niềm trắc ẩn của nhà văn thời hậu chiến 111. Trần Thuỷ Dưới gốc mai già 121. Phan Vượng Tiếng sóng trong vỏ ốc 132. Nguyễn Xuân Thuỷ Một dải non sông thao thiết biển - bờ 156. Doãn Dũng Chuyện Nguyên Phong 166.
Thơ
Trần Minh Tiến Tiểu đội đường biên; Đối thoại với chân trời 38. Vũ Tiểu Linh Cất cánh; Một cuộc chuyện trò 41. Nguyên Như Những cung đường hoa bay; Trải lửa dìu nhau; Mênh mông 43. Trần Việt Hoàng Phía mùa xuân; Đêm chốt; Người lính phố cảng 46. Du An Cuối lối mòn; Trong cơn lũ 49. Phan Duy Ngày em thành chiến sĩ; Đường chúng con đi 51. Hoàng Anh Tuấn Đền Đô; Uống trà với ông Chu Mạnh Trinh 84. Lương Định Tháng ba 86. Trần Kim Hoa Sông Hồng; Bên vuông khăn Lục Thuỷ 89. Vương Cường Gỡ dây thép gai; Trong khu vườn thần thoại 91. Trần Văn Lợi Cỏ tân binh; Nhà truyền thống sư đoàn 93. Đoàn Trọng Hải Cuốn nhật kí của chú; Ở địa đạo Long Phước 144. Lương Cẩm Quyên Về Thạch Hãn; Anh về 146. Nguyễn Thánh Ngã Những đôi mắt nở đêm; Màu chiều thấp thoáng Dinh Bà 148. Bùi Tuấn Minh Thăm nhà bạn 150. Lê Văn Vỵ Cảm thức từ khói bụi và cỏ (Đọc Khói bụi và cỏ của Đinh Nho Tuấn) 151. Nguyễn Minh Khiêm Trên những ngọn sóng thần; Đất màu nâu 177. Phan Văn Ấu Tàu cau ngã 180. Lê Sỹ Tùng Còn mãi những tên người 181. Nguyễn Ngọc Hạnh Giấc mơ sám hối 182. VNQĐ giới thiệu Ngô Thuý Hà Chiều sơn cước; Đi qua mùa hoa nhãn; Còn trong hương nắng 183.
Văn học nước ngoài
Rie Qudan Tôi không thương hại cho AI. Tôi hiểu rằng đó là máy móc đang bắt chước con người 53.
Bình luận văn nghệ
Lê Phong Người đi, muôn trùng non nước - một diễn ngôn kiến tạo huyền thoại hiện đại 95. Nguyễn Hữu Quý Để thơ ca xứng đáng với người lính, nhân dân… 99. Mai Bá Ấn Hình ảnh chiếc áo Giải phóng quân trong trường ca chống Mĩ 104. Châu La Việt Trong mênh mang sóng nước Cửu Long… 107. Đỗ Anh Vũ Hình tượng người lính trong ca khúc Việt Nam hiện đại 186. Thu Sang Hội hoạ truyền thống trong môi trường nghệ thuật số 191. Dương Thái Sơn Lửa trên sông: Những đốm sáng lạc giữa dòng nước lạnh 194. Hồ Tĩnh Tâm Nhân vật Hoành của tôi 197.
Minh họa, ảnh
Bìa 1: Bác Hồ với Hải quân trên vịnh Hạ Long
Tranh của hoạ sĩ Đặng Đình Nguyễn
Minh hoạ: Đỗ Dũng, Lê Trí Dũng, Phạm Hà Hải,
Ngô Xuân Khôi, Vũ Đình Tuấn, Quốc Trung, Lê Anh Vân
VNQD