Những ngày cuối tháng 8/2026, vượt qua những cung đường miền núi sạt lở vì mưa bão, Đoàn công tác Tạp chí Văn nghệ Quân đội đã có chuyến thâm nhập thực tế đầy ý nghĩa tại miền tây xứ Thanh. Trên hành trình ấy, các nhà văn, cộng tác viên đã ghi lại những hình thái của người lính Quân khu 4: Một Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 5 với hơn 20 năm cắm bản, làm điểm tựa vững chắc giúp đồng bào Mường Lát xóa nghèo, dựng xây cuộc sống mới; và một Lữ đoàn Vận tải 654 âm thầm vượt gian khó, bảo đảm mạch máu giao thông và cơ động lực lượng trên khắp các ngả đường. Những khoảnh khắc chân thực, giàu chất sống ấy chính là nguồn tư liệu quý giá, thắp sáng các trang viết hướng tới Cuộc thi Thơ và Bút kí năm 2026 về “Đề tài chiến tranh cách mạng và người lính hôm nay”.
Theo dòng Mã Giang ngược ngàn lên cực Tây xứ Thanh, không gian Mường Lát mở ra giữa trùng điệp núi cao và mây ngàn. Trong mênh mông biên viễn ấy, hành trình của các nhà văn Tạp chí Văn nghệ Quân đội bắt đầu từ những nẻo đường cắm bản thầm lặng của người lính Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 5.
Từ những đỉnh núi mờ sương đến từng mái nhà sàn chênh vênh bên dốc núi, dải đất 8 xã biên giới Mường Lát đang từng ngày đổi thay nhờ tình quân dân ấm áp của Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 5.
Nơi mây trời hòa cùng sắc xanh của ngàn núi, dấu chân người lính in đậm trên khắp các bản làng.
Trong ảnh, cán bộ chiến sĩ Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 5 làm đường, khơi thông cống rãnh cho bà con nhân dân.
Lực lượng Quân y Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 5 khám, tư vấn, cấp phát thuốc miễn phí cho nhân dân.
Đoàn nhà văn Tạp chí Văn nghệ Quân đội tham quan mô hình nuôi lợn đen bản địa sinh sản của Đội sản xuất 4. Ngoài đàn lợn giống, Đội còn nuôi, lai tạo gà bản địa và xây dựng các mô hình nuôi ếch, ốc để bà con đến tham quan, học hỏi.
Mô hình nuôi ếch được Đội sản xuất số 4, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 5 nhân rộng, hỗ trợ vốn đã mang lại nguồn thu nhập ổn định, cải thiện đời sống cho bà con. 
Thiếu tá Ngân Văn Thắng, Đội trưởng Đội sản xuất 4 giới thiệu các mô hình
trồng trọt, chăn nuôi mà người dân đã áp dụng vào đời sống, qua đó mang lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần nâng cao thu nhập cho bà con.
Đoàn nhà văn thăm hỏi, trao quà cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn xã Mường Chanh. Qua đó, động viên tinh thần các em trước thềm năm học mới.
Các nhà văn, nhà thơ lắng nghe những chia sẻ của bà con vùng đồng bào còn nhiều khó khăn. 
Nhà văn Lê Vũ Trường Giang và nhà thơ Thạch Khang tìm hiểu chuyện học tập và hoàn cảnh gia đình 8 học sinh (gồm 6 em tiểu học và 2 em THPT) có hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn trên địa bàn được Đội sản xuất số 4 nhận đỡ đầu. 
Nhà văn Trần Tú Ngọc trao đổi với người dân xã Pù Nhi, địa bàn do Đội sản xuất số 3 phụ trách về đời sống, sinh hoạt và quá trình tham gia lớp học xóa mù chữ do các tình nguyện viên trên địa bàn trực tiếp đứng lớp giảng dạy.
Nhà thơ Phạm Quỳnh Loan trao đổi với lớp trưởng người Mông về việc học “cái chữ”. Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 5 đã phối hợp mở 9 lớp xóa mù và chống tái mù cho 305 học viên tại Pù Nhi, Quang Chiểu và Tam Chung, giúp bà con biết đọc, biết viết và thực hiện những phép tính đơn giản.
Các nhà văn thăm trạm biên phòng bản Cang, để tìm hiểu thêm đời sống người dân và mối quan hệ công tác giữa lực lượng biên phòng với Đội sản xuất 4.
Thăm cột mốc biên giới Việt - Lào.
Đoàn nhà văn, nhà thơ Tạp chí Văn nghệ Quân đội trao đổi với già làng tại xã Pù Nhi để nắm vững đời sống, những đổi thay của bà con dân bản trong sự chung tay giúp xức của Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 5.
Đoàn công tác Tạp chí Văn nghệ Quân đội làm việc tại Tiểu đoàn 3 Vận tải thủy, đơn vị trực tiếp quản lí, khai thác tàu thuyền; huấn luyện kíp tàu; bảo đảm kĩ thuật, khảo sát luồng lạch và sẵn sàng cơ động thực hiện nhiệm vụ.
Là lực lượng vận tải chiến dịch đường bộ và đường thủy của Quân khu 4, Tiểu đoàn 3 (Lữ đoàn 654) luôn sẵn sàng phương tiện, vật chất cho các nhiệm vụ thường xuyên và phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn.
Đoàn công tác tìm hiểu hệ thống điều khiển, quan sát những thao tác vận hành tàu. Không gian tuy nhỏ nhưng là nơi tập trung mọi thông tin, mệnh lệnh, đòi hỏi các thành viên trong kíp tàu phải phối hợp chính xác và xử lí kịp thời từng tình huống trên luồng.
Cán bộ, chiến sĩ vận tải thủy chia sẻ về quy trình nắm luồng lạch, kiểm tra phương tiện và bảo đảm an toàn cho các chuyến hành trình với đoàn nhà văn.
Sau khi tìm hiểu lực lượng vận tải thủy, các nhà văn tiếp tục đến khu kĩ thuật của lực lượng vận tải bộ Lữ đoàn 654.
Cán bộ, nhân viên kĩ thuật giới thiệu những sáng kiến tự chế giúp rút ngắn thời gian sửa chữa, bảo dưỡng, giữ cho các phương tiện luôn sẵn sàng cơ động trên mọi địa hình và nhiệm vụ.
Trò chuyện với nhân vật gắn bó lâu năm của Lữ đoàn 654 để tìm hiểu thêm về quá trình xây dựng, trưởng thành và đời sống, tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn.
Vượt qua mưa lũ sạt lở, chuyến đi thực tế đã mang lại cho các nhà văn những chất liệu sống động về người lính Quân khu 4: từ người lính bám bản nơi biên viễn Mường Lát đến người lính vận tải thầm lặng trên mọi tuyến đường. Những khoảnh khắc chân thực ấy sẽ tiếp tục biến thành những trang thơ, bài bút kí đong đầy hơi thở đời sống.Tổ chức trang: VŨ THÀNH DUY
Thực hiện: LƯU CƯỜNG - THẠCH KHANG - HOÀNG GIANG
VNQD