Hơn 50 năm sau khi cuộc chiến cuối cùng kết thúc, dù Quân đội thường xuyên tổ chức các đoàn tìm kiếm, quy tập nhưng vẫn còn hàng chục vạn liệt sĩ chưa được tìm thấy hoặc chưa xác định được danh tính. Đó là điều mà đã là người dân Việt Nam, ai cũng luôn đau đáu trong lòng… và đó là lí do “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được Chính phủ phát động, trong đó đặc biệt đẩy mạnh, hoàn thành công tác rà phá bom mìn, vật liệu nổ phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; tập trung tại các địa bàn trọng điểm, vùng lõi như tại tỉnh Tuyên Quang (Vị Xuyên), tỉnh Lào Cai (thuộc địa bàn Quân khu 2) tỉnh Lạng Sơn… thiết thực hướng tới Kỉ niệm 80 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027). Trong tháng 7, tháng của sự tri ân và tưởng nhớ những con người đã hi sinh xương máu vì Tổ quốc, các nhà văn Văn nghệ Quân đội có cuộc trò chuyện với Thiếu tướng Nguyễn Hồng Thái, Phó Chính ủy Quân khu 2 về quá trình thực hiện Chiến dịch nói trên trên địa bàn đơn vị đảm nhiệm.
Bài trò chuyện mang tên Mệnh lệnh của trái tim sẽ mở đầu Tạp chí số 1088.
Phần Văn xuôi được tiếp tục với các tác phẩm và bài viết ấn tượng.
Truyện ngắn Mây vẫn bay trên đỉnh Pá Pùa của Nguyễn Luân giàu chất thơ, thấm đẫm tinh thần nhân bản. Những phận người hiện lên giữa núi rừng với nỗi cơ cực mưu sinh và mang những khát vọng yêu thương, được sống đúng với bản thể của mình. Nguyễn Luân để bi kịch lặng lẽ ngấm vào từng chi tiết, từng hình ảnh giàu tính biểu tượng, qua đó khắc hoạ sâu sắc nội tâm nhân vật. Giọng văn chậm rãi, giàu sức gợi cùng không gian văn hóa miền núi được miêu tả tinh tế đã làm nên một truyện ngắn có chiều sâu nhân sinh.
Truyện ngắn Bàn tay người đánh máy của Nguyễn Trường kể về những con người đã đi qua chiến tranh bằng sự hi sinh lặng lẽ. Hình tượng bàn tay người đánh máy xuyên suốt tác phẩm không chỉ lưu giữ vẻ đẹp của tài năng, mà còn nâng đỡ phẩm giá, tình yêu và nghị lực của người phụ nữ trong khói lửa. Điều ám ảnh người đọc là bàn tay dẫu hao khuyết vẫn bền bỉ gõ tiếp, chưa từng khuất phục số phận. Bằng giọng kể dung dị, giàu cảm xúc, Nguyễn Trường đã để vẻ đẹp con người tỏa sáng từ những điều bình thường nhất. Âm thanh rào rào của bàn phím khép lại truyện như một tiếng vọng về sự lạc quan, trong sáng và ý chí của con người đã đi qua nghịch cảnh vẫn không ngừng yêu thương và cống hiến.
Bút kí dự thi Nơi phên dậu Na Mèo của Lê Ngọc Sơn đã khắc họa một vùng biên cương vừa hùng vĩ vừa thấm đẫm nghĩa tình. Bằng những quan sát chân thực và giọng văn đằm thắm, giàu cảm xúc, tác phẩm làm sáng lên hình ảnh người lính biên phòng với những hi sinh lặng thầm, cùng tình quân dân bền chặt. Đó là những giá trị làm nên sức sống và sự bình yên nơi phên dậu Tổ quốc.
Bút kí Đời thường của một tướng quân của Sương Nguyệt Minh khắc họa chân dung giản dị của một vị tướng bước ra từ chiến tranh bằng tình yêu, sự thủy chung và những năm tháng nhọc nhằn gìn giữ hạnh phúc gia đình. Với lối kể mộc mạc, giàu chi tiết đời sống và cảm xúc chân thành, nhà văn đã để hình tượng người lính hiện lên vừa lớn lao trong trách nhiệm, vừa gần gũi trong nhân cách, để từ một số phận riêng gợi mở những giá trị bền vững của nghĩa tình, đức hi sinh và phẩm giá con người.
“Kí ức lính” Một ngày ở Bãi Hà giàu chất hồi ức và những chi tiết đời thường đầy sức gợi, đã biến một ngày ngắn ngủi trước giờ ra trận thành bức chân dung đẹp về tuổi trẻ thời chiến. Không khí bình yên của rừng già làm nổi bật vẻ đẹp của những con người lặng lẽ mang theo tình yêu, tình đồng đội và niềm tin bước vào chiến tranh.
“Truyện ngắn hay tác giả tự chọn” giới thiệu tác phẩm Nhà Thánh của nhà văn Vũ Thanh Lịch.
Phần Thơ với sự góp mặt của các tác giả: Nguyễn Thị Thanh Long, Trần Bạch Diệp, Ngô Thuý Hà, Nguyễn Thanh Vân, Hà Hồng Hạnh, Phan Trung Thành, Nguyễn Hữu Quý, Tạ Kim Khánh, Trần Danh Tu, Hoàng Anh Tuấn, Nguyễn Xuân Việt, Trần Thắng, Nguyễn Thành Hưởng.
Những trang thơ dự thi tiếp tục mang đến một sắc diện mới mẻ và giàu ấn tượng, khi mỗi tác giả lựa chọn một điểm nhìn riêng để khám phá hình tượng người lính hôm nay. Qua đó, người lính hiện lên gần gũi hơn, giàu mĩ cảm mà vẫn chân thực, sống động. Đồng thời, mạch tiếp nối giữa các thế hệ người lính cũng được khắc họa rõ nét, giúp người đọc nhận ra rằng, trong bất kì hoàn cảnh nào, sự âm thầm hi sinh của họ vẫn luôn là vẻ đẹp bền bỉ và sáng ngời.
“VNQĐ giới thiệu” là chân dung tác giả Phan Dũng và chùm thơ của anh.
Phần Bình luận văn nghệ với sự tham gia của các tác giả: Bùi Sỹ Hoa, Nguyễn Thị Thiện, Nguyễn Thanh Kim, Võ Nguyễn Bích Duyên, Dương Hồng Ngọc - Bảo Yên.
Bài viết Trên cánh đồng thơ bát ngát trăng đã khái quát hành trình nghệ thuật bền bỉ của Hữu Thỉnh trong việc kiến tạo hình tượng Bác Hồ qua ba trường ca lớn, từ đó làm nổi bật sự vận động cả về tư tưởng lẫn thi pháp của nhà thơ. Bằng sự kết hợp giữa phân tích nội dung và đặc điểm thể loại, tác giả chỉ ra nét riêng trong thơ Hữu Thỉnh, lấy cái bình dị để nói điều vĩ đại, dung hòa chất mộc mạc với chiều sâu biểu tượng và sức gợi nghệ thuật.
Đối với lĩnh vực điện ảnh, đặc biệt là phim Việt Nam về đề tài chiến tranh, việc tiếp cận giới trẻ luôn là một bài toán khó. Các bộ phim thuộc thể loại này thường gắn liền với yếu tố lịch sử, chính trị và tinh thần dân tộc, do đó dễ bị đánh giá là khô khan, thiếu hấp dẫn đối với khán giả trẻ - những người có xu hướng ưu tiên nội dung giải trí nhanh, mang tính cá nhân hóa và dễ chia sẻ. Bài viết Cách tiếp cận giới trẻ của phim chiến tranh Việt Nam hiện nay sẽ đưa ra những bình luận sâu sắc xung quanh vấn đề này.
Bên cạnh đó là những bài viết sâu sắc và thú vị, mở ra nhiều góc nhìn đa dạng về văn học nghệ thuật với những vấn đề đáng quan tâm, suy ngẫm.
Tạp chí VNQĐ số 1088 dày 120 trang dự kiến sẽ phát hành ngày 5/7/2026. Thân mời các bạn đón đọc!
Văn
PV
Mệnh lệnh của trái tim
Nguyễn Luân
Mây vẫn bay trên đỉnh Pá Pùa
Lê Ngọc Sơn
Nơi phên dậu Na Mèo
Vũ Thanh Lịch
Nhà Thánh
Trịnh Hoà Bình
Một ngày ở Bãi Hà
Nguyễn Trường
Bàn tay người đánh máy
Sương Nguyệt Minh
Đời thường của một tướng quân
Thơ
Nguyễn Thị Thanh Long
Thư chưa gửi; Tấm áo cũ; Ngọn đèn biển
Trần Bạch Diệp
Mây trắng Rào Trăng; Chuyến tàu mùa xuân;
Tiếng kèn harmonica
Ngô Thuý Hà
Bên hố bom
Nguyễn Thanh Vân
Nói với mẹ
Hà Hồng Hạnh
Những chiếc cọc tiêu; Kí ức của cha
Phan Trung Thành
Viết ở làng Sơn Mỹ; Trên đường biên nghệ thuật
Nguyễn Hữu Quý
Trở lại; Những tiếng nổ hoà bình
Tạ Kim Khánh
Sông Côn; Lọ đất
Trần Danh Tu
Về lại bến sông; Khung cửi mẹ làng Sen
Hoàng Anh Tuấn
Tết tóc cho em gái; Mẹ Đốp
Nguyễn Xuân Việt
Tổ quốc ghi tên cha
Trần Thắng
Mưa phố
Nguyễn Thành Hưởng
Lệ Thuỷ
VNQĐ giới thiệu thơ Phan Dũng
Dòng sông đồng đội; Chiến khu rừng Sác; Đêm tháng tư
Bình luận văn nghệ
Bùi Sỹ Hoa
Trên cánh đồng thơ bát ngát trăng
Nguyễn Thị Thiện
Ngôi sao đỏ trên Đồi Xanh: Chân dung người anh hùng
và bức tranh toàn dân kháng chiến
Nguyễn Thanh Kim
Đỗ Chu - khoảng bình yên trong giông bão
Võ Nguyễn Bích Duyên
Trước nỗi đau của người khác, văn chương có ích gì?
Dương Hồng Ngọc - Bảo Yên
Cách tiếp cận giới trẻ của
phim chiến tranh Việt Nam hiện nay
Minh hoạ, ảnh
Bìa 1: Đêm trăng Long Biên Tranh của hoạ sĩ Thành Chương
Minh họa: Ngô Xuân Khôi, Nguyễn Bá Kiên, Quốc Trung, Lê Anh Vân
VNQD