Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Văn Giá là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu, phê bình văn học được bạn đọc biết đến như: Vũ Bằng - bên trời thương nhớ, Đời sống và đời viết, Viết cùng bạn viết, Viết khi tâm đắc, Người khác và tôi… Ở lĩnh vực sáng tác, ông cũng ghi dấu ấn với các tập truyện ngắn: Một ngày nát vụn, Một ngày lưng lửng, Mưa ở Bình Dương, Trần gian muôn nỗi… Đặc biệt, ông từng có nhiều năm gắn bó với Khoa Viết văn - Báo chí thuộc Đại học Văn hóa Hà Nội (tiền thân Trường Viết văn Nguyễn Du) trong vai trò làm công tác quản lí và trực tiếp tham gia giảng dạy.
Nhân kỉ niệm ngày báo chí cách mạng Việt Nam(21/6), Tạp chí Văn nghệ Quân đội có cuộc trò chuyện với PGS.TS Ngô Văn Giá xoay quanh việc đào tạo, việc học viết văn, viết báo… những thách thức, cơ hội đặt ra trong thời đại bùng nổ truyền thông đại chúng và trí tuệ nhân tạo hiện nay. Bài trò chuyện mang tên Nghề viết trong thời đại truyền thông đại chúng và trí tuệ nhân tạo sẽ mở đầu Tạp chí số này.
Phần Văn xuôi được tiếp tục với những tác phẩm và bài viết ấn tượng.
Truyện ngắn Sao xóm Mũi của nhà văn Nguyễn Ngọc Lợi kể về cuộc tìm kiếm và đoàn tụ muộn màng sau hơn nửa thế kỉ chiến tranh. Từ cuộc gặp gỡ hữu duyên ở hiện tại, tác phẩm lần mở kí ức về những chuyến tàu không số, về mối tình ngắn ngủi nhưng sâu nặng giữa người lính miền Bắc và nữ du kích xóm Mũi miền Tây Nam Bộ. Bằng lối kể dung dị, tự nhiên, truyện đan xen giữa hiện tại và quá khứ, giữa mất mát và hi vọng. Qua đó làm hiện lên vẻ đẹp của tình yêu, lòng thủy chung và sự hi sinh thầm lặng trong chiến tranh. Kết thúc bất ngờ nhưng đầy nhân văn khiến câu chuyện trở thành một khúc tri ân xúc động dành cho những con người đã sống, đã yêu và chờ đợi giữa những năm tháng lịch sử hào hùng của dân tộc.
Truyện ngắn Những giấc mơ dài của Tống Ngọc Hân khai thác tâm lí day dứt, mặc cảm và hành trình chuộc lỗi của một người đàn ông trước những sai lầm đã qua. Từ một giấc mơ kì lạ, nhân vật chính dần đối diện với phần đời mà mình đã trốn tránh suốt nhiều năm. Một người phụ nữ đã mất, một đứa con chưa từng được thừa nhận và món nợ lương tâm luôn âm thầm ám ảnh. Tình phụ tử muộn màng, sự tha thứ đúng lúc đã mở ra hướng đi cho những điều tưởng như rơi vào bế tắc. Với lối kể giàu kịch tính tâm lí, đan xen giữa thực và mộng, tác phẩm để lại dư âm xúc động về trách nhiệm, tình yêu thương và khả năng hàn gắn của sự bao dung.
Bút kí dự thi Những hạt mầm trên đất Bentiu của Lương Đình Khoa là hành trình của người lính mũ nồi xanh Việt Nam tại Bentiu, Nam Sudan, một trong những vùng đất khắc nghiệt trên thế giới. Qua chân dung người sĩ quan trẻ, tác phẩm tái hiện hiện thực chiến tranh, đói nghèo và sự sống mong manh nơi xứ sở châu Phi. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của người lính cũng mang đến vẻ đẹp nhân văn, niềm hi vọng cho người dân bản địa.
Ghi chép Lính quân khí bên dòng sông Hiếu của nhà văn Nguyễn Xuân Thuỷ khắc họa chân thực hình ảnh người lính quân khí âm thầm cống hiến nơi miền Tây xứ Nghệ. Tác phẩm làm nổi bật vẻ đẹp của trách nhiệm, sự tận tuỵ và những hi sinh lặng thầm của người lính. Hình ảnh dòng sông Hiếu ở cuối tác phẩm trở thành biểu tượng đẹp cho những đóng góp bền bỉ, lặng lẽ của các thế hệ người lính quân khí trong dòng chảy lớn lao của đất nước.
“Kí ức lính” Chiếc bi đông "bánh chưng" của Nguyễn Tam Mỹ giàu chất đời, dung dị mà duyên dáng. Tác giả không khai thác những trận đánh ác liệt mà chọn những chi tiết rất nhỏ để làm nổi bật vẻ đẹp của người lính tình nguyện Việt Nam ở Campuchia. Qua hình tượng anh Tấn “hề”, hiện lên một thế hệ lính trận từng trải, lạc quan, hóm hỉnh, luôn biết biến khó khăn thành niềm lạc quan và hi vọng.
Phần Thơ với sự góp mặt của các tác giả: Đinh Tiến Hải, Nguyễn Vũ Điền, Trần Ngọc Khánh Dư, Lê Thanh My, Trương Thị Bách Mỵ, Thạch Khang, Nguyễn Đại Bường, Dương Soái, Muồng Hoàng Yến, Hải Đường, Phạm Ánh Sao, Nguyên Hùng.
Cuộc thi thơ với sự xuất hiện của những cây bút vững vàng, có dấu ấn riêng và cả những cây bút mới với niềm hứng khởi, mở ra những niềm hi vọng cho cuộc thi. Hình ảnh người lính hôm nay đã và đang được khắc họa qua nhiều góc nhìn. Đặc biệt, ở góc nhìn của nghệ thuật thơ ca, hình ảnh ấy đã trở thành biểu tượng vừa bình dị, vừa lớn lao, gắn bó với dân tộc, đất nước.
“Thơ trong những tập thơ” là bài viết Thế giới đa chiều trong một chấm xanh của Đoàn Minh Tâm giới thiệu tập thơ Chấm xanh của Đoàn Trọng Hải.
Văn học nước ngoài giới thiệu tác phẩm Những chiếc váy cưới của Louise Erdrich do Nguyễn Thị Thuỳ Linh dịch từ nguyên bản tiếng Anh).
Phần Bình luận văn nghệ với sự tham gia của các tác giả: Phạm Vân Anh, Phạm Minh Quân, Hoàng Phong Tuấn, Văn Thành Lê, Trần Thế Tuyển, Từ Linh.
Bài viết Phẩm giá sáng tạo nghệ thuật giữa kỉ nguyên AI là một tiểu luận giàu tính thời sự, đặt vấn đề AI trong mối liên hệ sâu xa với phẩm giá con người và bản chất của sáng tạo nghệ thuật. Từ những dẫn chứng về các nghệ sĩ tiên phong trong nghệ thuật số đến những suy tư về đạo đức, bản quyền và tính xác thực, bài viết mở ra nhiều câu hỏi lớn về tương lai của nghệ thuật trong thời đại thuật toán. Đây là một bài viết có giá trị gợi mở, nhắc chúng ta rằng giữa sự phát triển mạnh mẽ của AI, điều cần được bảo vệ nhất vẫn là phẩm giá sáng tạo và tính người trong nghệ thuật.
Bài viết Mặt trận văn hoá kháng chiến và tái cấu trúc định chế văn nghệ ở nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 1947 - 1949 là một khảo cứu công phu, giàu tư liệu và có chiều sâu học thuật, giúp người đọc nhìn rõ quá trình hình thành mặt trận văn hóa trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp như một bộ phận hữu cơ của chiến tranh nhân dân. Những phân tích về sự giao thoa giữa nhà văn, người lính và nhà hoạt động cách mạng đã cho thấy văn học giai đoạn này không đơn thuần là hoạt động sáng tác mà còn là một hình thức dấn thân và lựa chọn bản sắc. Bài viết đặc biệt có giá trị ở cách tiếp cận liên ngành giữa lịch sử, văn hóa và lý thuyết định chế, góp phần soi sáng một giai đoạn quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa và cách mạng hóa nền văn nghệ Việt Nam.
Bên cạnh đó là những bài viết về các tác giả, tác phẩm ấn tượng, các vấn đề đáng quan tâm của văn học, nghệ thuật hôm nay.
Tạp chí Văn nghệ Quân đội số 1087 dày 120 trang, dự kiến phát hành ngày 20/6/2026. Trân trọng mời các bạn đón đọc!
Văn
PGS.TS Ngô Văn Giá - Nhà văn Đinh Phương:
Nghề viết trong thời đại truyền thông đại chúng
và trí tuệ nhân tạo
Nguyễn Ngọc Lợi
Sao xóm Mũi
Lương Đình Khoa
Những hạt mầm trên đất Bentiu
Nguyễn Tam Mỹ
Chiếc bi đông “bánh chưng”
Tống Ngọc Hân
Những giấc mơ dài
Nguyễn Xuân Thuỷ
Lính quân khí bên dòng sông Hiếu
Thơ
Đinh Tiến Hải
Dưới bóng rừng miền Đông; Từ ô cửa mưa; Đêm nằm nghe sông
Nguyễn Vũ Điền
Đối thoại với Pailin; Người lính đi ngang thành phố;
Nén hương ngày trở về
Trần Ngọc Khánh Dư
Trong ngôi nhà cổ; Những bước chân bình dị
Lê Thanh My
Gửi mùa lên tháng sáu; Đêm ngủ ở vùng cao
Trương Thị Bách Mỵ
Con lớn lên từ đôi mắt biển khơi; Binh nhất
Thạch Khang
Mùa mưa trên chốt núi Tô Châu; Tâm sự người lính
Nguyễn Đại Bường
Về cửa biển Lộc An; Tháng tư qua cầu Cỏ May
Dương Soái
Những chặng đường biên giới
Muồng Hoàng Yến
Lời lúa hát; Sớm nay mở hội Lồng Tồng
Hải Đường
Tiếng gọi; Giá đỡ trong bảo tàng; Kỳ quan
Phạm Ánh Sao
Nén nhang cháy giữa đỉnh trời; Bến quê
Nguyên Hùng
Sóng gọi tên người
Đoàn Minh Tâm
Thế giới đa chiều trong một chấm xanh
Văn học nước ngoài
Louise Erdrich
Những chiếc váy cưới (Nguyễn Thị Thuỳ Linh dịch từ
nguyên bản tiếng Anh)
Bình luận văn nghệ
Phạm Vân Anh
Giữ vững niềm tin để thắp sáng niềm tin
Phạm Minh Quân
Phẩm giá sáng tạo nghệ thuật giữa kỉ nguyên AI
Hoàng Phong Tuấn
Mặt trận văn hoá kháng chiến và tái cấu trúc
định chế văn nghệ ở nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà 1947 - 1949
Văn Thành Lê
Tác động của báo chí, truyền thông, mạng xã hội
và công nghệ đến văn học
Trần Thế Tuyển
Khúc tráng ca của đường Hồ Chí Minh trên biển
Từ Linh
Chân dung Catherine de Medici từ lịch sử Phục hưng
đến Tấn trò đời
Minh hoạ, ảnh
Bìa 1: Ngã ba sông Đuống Tranh của hoạ sĩ Vũ Trọng Anh
Minh họa: Nguyễn Văn Đức, Phạm Hà Hải, Đặng Tiến, Vũ Đình Tuấn
VNQD