Kho K812 là kho dự trữ cấp 1 (cấp chiến lược)ở miền Tây xứ Nghệ, thuộc Cục Quân khí, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật. Trong chiến tranh, đây là kho tiến sâu nhất để phục vụ hậu cần - kỹ thuật cho chiến trường, Kho đã có nhiều thành tích trong Kháng chiến chống Mỹ, được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND năm 2009. 65 năm thành lập, những cựu cán bộ quân khí từng gắn bó với Kho cùng bồi hồi nhớ lại những kỉ niệm về những năm tháng gắn bó với đơn vị, với vùng đất miền Tây xứ Nghệ.
Về Kho K812, hôm nay, chúng tôi được Đại tá Hoàng Mạnh Hùng, Phó Chủ nhiệm Kho K812 dẫn ra thăm khu gia đình gồm các cựu cán bộ Kho K812 các thời kì. Đại tá Hoàng Mạnh Hùng nói vui rằng, khu gia đình chính là vành đai an toàn, vành đai lòng dân của đơn vị. Thăm khu gia binh, ngồi với những người lính quân khí năm xưa tôi cảm nhận rõ những mảnh kí ức về một vùng kho thời gian khó.
Ngay cổng vào Kho K812 bên tay phải là nhà của Đại tá Nguyễn Trường Sơn, nguyên Bí thư Đảng uỷ, Chính trị viên Kho K812. Ông Sơn sinh năm 1959, tính đến nay là 45 năm kể từ ngày nhập ngũ, còn Kho K812 chuẩn bị kỉ niệm 65 năm ngày truyền thống. “Tôi kém Kho đúng hai mươi năm”, ông Sơn nói vui.
Năm 1981, khi ông Sơn từ Nông trường 32, Quỳ Hợp nhập ngũ vào đơn vị thì khi ấy còn toàn rừng cao su, các nhà kho lợp tôn, không có vách, đời sống lính kho cũng khó khăn vô cùng. Thế rồi theo năm tháng, mọi thứ dần được cải thiện theo sự chính quy của ngành quân khí, sự lớn mạnh của Quân đội.
Ông Sơn nói rằng, bất cứ ai từng gắn bó với Kho K812 cũng khó mà quên được những cái tên như Hồ Lác, xóm Cát Mộng, Lèn Mồng, Làng Đong. Kho K812 thuộc xã Nghĩa Tiến, huyện Nghĩa Đàn trước đây, mọi chuyện lớn nhỏ vui buồn đều có dự phần của nhân dân. Cán bộ, nhân viên, người lao động kho còn nhớ mãi 10 cô gái thanh niên xung phong Làng Đong tham gia sơ tán đạn cùng đơn vị những năm Mỹ đánh phá, cũng chính các cô đã tiếp tế, đưa cơm cho bộ đội kho gác vũ khí, đạn dược ở nơi sơ tán. Những nghĩa tình ấy của người dân Nghĩa Tiến các thế hệ lính kho còn nhắc mãi.
Ông Sơn chia sẻ, đặc thù của lính kho quân khí lúc nào cũng như ngồi trên đống lửa, đạn dược cũ, xuống cấp luôn là mối nguy cơ đến cho sự an toàn, tính mạng và tài sản. Trong suốt những năm tháng công tác, Đại tá Sơn đã hai lần trải qua những sự kiện buồn của đơn vị, đó là hai lần cháy nổ kho. Lần thứ nhất xảy ra cháy nhà kho năm 1988. Ban đêm kho bị cháy, kẻng báo động vang lên, bộ đội chạy vào dập lửa. Năm 1989 tiếp tục xảy ra nổ nhà kho 9B là kho nhà vòm kiên cố chứa thuốc phóng, vụ nổ diễn ra trong 2 phút làm sạt cả một bên sườn núi đá. Nguyên tắc sắp xếp đạn trong kho bao giờ đầu đạn cũng quay vào hướng núi là vì thế.
Với thành tích trong những năm chiến tranh, Kho K812 đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND thời kì chống Mỹ năm 2009. Vốn là người giữ nhịp công tác đảng, công tác chính trị của đơn vị, Đại tá Sơn chia sẻ, làm công tác đảng, công tác chính trị trong đơn vị quân khí rất đặc thù, biến chế cán bộ chính trị rất ít trong khi cần bám sát các hoạt động của đơn vị để triển khai công tác thi đua khen thưởng, công tác tuyên truyền cho sát đúng mới có tác dụng động viên cổ vũ anh em, góp phần vào hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn của đơn vị.
Các thế hệ lãnh đạo, chỉ huy Kho K812 cũng rất quan tâm đến đời sống cán bộ, nhân viên, người lao động. Ngay khu gia binh này từ thời các thế hệ tiền bối đến gây dựng kho từ những ngày đầu tiên nhưng ở vẫn là ở trên đất quốc phòng. Khi ông Sơn làm Trợ lí Bảo vệ đã cùng đồng chí Chủ nhiệm kho Nguyễn Hữu Thông làm việc với địa phương để xin chuyển đổi mục đích sử dụng, đến năm 2014, khi đại tá Phạm Văn Tuấn làm chủ nhiệm kho mới được chuyển đổi sang đất ở để thành khu gia binh như bây giờ.
Đại tá Nguyễn Trường Sơn và Trung tá QNCN Bùi Thượng Hải cùng chia sẻ những kỉ niệm và sự gắn bó với "ngôi nhà chung" - Kho K812. Ảnh: TN
Còn với Trung tá QNCN Bùi Thượng Hải, nguyên Trợ lí Chính trị, Chủ tịch Công đoàn Kho K812 thì kí ức lại gắn với những hoạt động phong trào vui vẻ đậm chất lính gắn đời sống tinh thần người lính kho. Năm 1990, khi về đơn vị lúc đó ông Hải làm chiến sĩ bảo vệ chứ chưa được đi học nghiệp vụ. Ngày ấy hồ Lác còn rậm cỏ, nước lúp xúp, chim cá rất nhiều, cánh lính trẻ như ông tha hồ vùng vẫy. Ba chiếc ao nối tiếp, khách về Kho là thế nào anh em cũng bắt cá rô làm cơm đãi khách. Thời tiết miền Tây xứ Nghệ nắng nóng, nước sinh hoạt thiếu thốn, đơn vị phải ra sông Hiếu chở về. Có nhiều lần đơn vị cho xe chở anh em ra sông tắm, đường xa lại bụi, tắm xong về người lại bẩn như cũ. Năm 1997 đơn vị cải tạo nâng cấp hồ Lác để tạo cảnh quan cũng là lấy nguồn nước phục vụ công tác cứu hoả, sau đó đào giếng để lấy nước nên đời sống bộ đội cũng dễ thở hơn. Tiếp đó dự án cải tạo nâng cấp Kho năm 2012-2016 đã khiến bộ mặt kho thay đổi, khang trang và chính quy hơn. Các nhà kho được xây mới nhà vòm theo chuẩn hiện đại, một số nhà kho cấp 4 được cải tạo. Đơn vị cũng xây mới 36 nhà kho chuyên dụng chứa ngòi, kíp nổ. Hiện nay các nhà kho đã cơ bản được nâng cấp và xây mới, đáp ứng yêu cầu công tác bảo quản vũ khí đạn dược.
Phía bên trái trên con đường dẫn vào cổng đơn vị là Trường mầm non do Kho K812 thành lập để phục vụ con em lính kho từ những năm 1990. Điều đặc biệt ở trường mầm non này là nhận giữ trẻ ban đêm để bố mẹ đi làm nhiệm vụ. Đã có những đứa trẻ lớn lên dưới ngôi nhà thân thương này để rồi lại trở thành những người lính kho công tác trong đơn vị, như nhân viên lái xe Nguyễn Trung Thành, nhân viên bảo vệ Nguyễn Trung Đức hay Trợ lí kỹ thuật đạn Phạm Tiến Dũng của kho hiện nay. Cô giáo và sau này là Hiệu trưởng Trường mầm non là bà Phạm Thị Thuý Hồng, chính là vợ của Đại tá Nguyễn Trường Sơn.
Anh Hải đã nghỉ hưu từ cuối năm 2025, vì thế những kỉ niệm với đơn vị vẫn còn tươi nguyên. “Cả đời luôn coi đơn vị như gia đình, anh em trong đơn vị như người nhà, thời gian ở đơn vị còn nhiều hơn ở nhà, những vất vả và cả những ngọt ngào đã làm nên kỉ niệm nên về nghỉ biết bao bâng khuâng”, anh tâm sự. Làm Bí thư Đoàn cơ sở 17 năm, Chủ tịch Công đoàn 12 năm anh Hải nhớ mãi ngày được kết nạp Đảng là ngày 1/9/2000. Làm công tác phong trào, có tố chất văn hoá văn nghệ, những lần hội diễn, đội văn nghệ Kho K812 do anh phụ trách bao giờ cũng giành giải cao nhất. Anh Hải cũng đảm nhiệm vai trò MC cho các sự kiện văn hoá văn nghệ tại đơn vị. Đám cưới con Đại tá Võ Văn Sáu, Chủ nhiệm Kho, con Đại tá Hoàng Mạnh Hùng, Phó Chủ nhiệm Kho anh Hải đều đảm nhiệm vai trò MC.
Nghiệp làm dẫn chương trình đến với anh Hải cũng thật tình cờ và đầy chất lính. Năm 1991 ấy, khi đang là chiến sĩ cảnh vệ có đám cưới hai vợ chồng làm bảo quản viên, MC của đám cưới ấy bỗng nhiên bị đau họng, đang ngủ thì anh bị dựng dậy “nhờ chú nói cho mấy câu” khiến anh vô cùng bối rối. Tuy có hát hò thật nhưng chưa bao giờ anh cầm míc làm MC. Thế là anh Hải cầm giấy đi hỏi anh em trong đơn vị những câu thơ về tình yêu, về chuyện yêu đương của cô dâu chú rể để dẫn cho hợp. Đám cưới lính kho giản dị, phần nói chỉ diễn ra trong khoảng 15 phút, may mà mọi việc trôi chảy. Ai dè từ đó các đám cưới đều nhờ anh đảm nhiệm vai trò dẫn chương trình và đó cũng là kỉ niệm của anh khi gắn bó với Kho K812. Có những đám cưới đầu tiên anh dẫn giờ cô dâu chú rể đã lên ông lên bà. Có gia đình anh làm MC đám cưới cả bố mẹ đến đám cưới con vẫn làm MC như nhà anh Võ Văn Thuận, chị Trần Thị Cẩm được anh dẫn chương trình lễ cưới, mới đây con gái Võ Thị Anh Thư thành gia thất anh Hải lại tiếp tục đảm nhận dẫn dắt cho đám cưới của con gái họ. Dao sắc không gọt được chuôi, tuy làm MC cho đồng đội nhưng đám cưới khiến anh nhớ nhất lại là đám cưới của chính mình. Đơn vị quy định không được làm quá 18 mâm, anh là MC “quan hệ rộng”, xin mãi mới được lên 20 mâm, lo được phần cỗ thì phần tổ chức không có tiết mục văn nghệ nào, đi nhờ mỏi lưỡi mới có anh nhận hát cho một bài thì khi hát lại là bài “Sao em nỡ vội lấy chồng” nội dung về chống nạn tảo hôn khuyến khích kế hoạch hoá gia đình. Kêu gọi mãi chẳng ai hát cuối cùng cô dâu đứng dậy cứu nguy một bài, ai ngờ vợ anh là chị Nguyễn Thị Duyên, làm quân y đơn vị lại hát tiếp bài “Chia tay hoàng hôn” làm mọi người cười ầm cả hội trường. Chuyện vui vậy nhưng anh Hải và chị Duyên sống hạnh phúc, gia đình yên ấm. Con trai anh chị làm công an phường Tây Hiếu, con gái làm giáo viên mầm non.
Hoạt động tri ân các liệt sĩ của Kho K812. Ảnh: ĐV
Chia tay khu gia binh, Đại tá Hoàng Mạnh Hùng dẫn chúng tôi đến một nơi đặc biệt. Đó là Nghĩa trang liệt sĩ Kho K812. Đại tá Nguyễn Trường Sơn nói rằng, K812 là một trong ba kho có nghĩa trang, nơi ghi dấu những mất mát, hi sinh của người lính quân khí trong chiến tranh. Năm 1974, trong một sự cố nổ đạn khi đang vận chuyển giao nhận đã khiến 7 thợ quân khí của Kho hi sinh, tuổi đời còn rất trẻ. Mãi đến năm 1996, thời Đại tá Nguyễn Trường Sơn làm cán bộ chính trị, đơn vị mới báo cáo các cấp có thẩm quyền trình Bộ Lao động Thương binh Xã hội để làm chế độ được cho các liệt sĩ. Hàng năm, đơn vị vẫn chăm lo việc hương khói, thăm hỏi gia đình chính sách. Các liệt sĩ từ các vùng quê khác nhau, hi sinh khi tuổi đời mới đôi mươi, các anh các chị đã nằm lại nơi miền Tây xứ Nghệ, ghi dấu những cống hiến và gắn bó cùng những mất mát hi sinh của những người lính quân khí.
Dưới trưa hè xứ Nghệ, Đại tá Hoàng Mạnh Hùng châm bó nhang chia cho chúng tôi cùng thắp lên mộ các liệt sĩ. Tôi cảm nhận rõ miền Trung nắng lửa cùng những giọt mồ hôi các thế hệ lính quân khí K812 đã rỏ xuống mảnh đất này. Từ những nền tảng ấy, Kho K812 hôm nay đang tiếp tục tiến bước trong sự đổi mới, tinh gọn, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Quân đội trong giai đoạn mới.
THIỆN NGUYỄN
VNQD