.NGÂN MỸ
Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng vũ trang (LLVT) Thủ đô Hà Nội không chỉ ghi dấu giữ vai trò nòng cốt trong nhiệm vụ quân sự, quốc phòng mà còn bền bỉ vun đắp nền tảng văn hoá cơ sở đặc sắc - mạch nguồn hun đúc bản lĩnh chính trị, bồi dưỡng nhân cách, nâng cao đời sống tinh thần cho mỗi cán bộ, chiến sĩ.
Văn hoá cơ sở trong LLVT Thủ đô có thể hiểu khái quát, đó chính là tổng thể các hoạt động giáo dục chính trị tư tưởng, sinh hoạt văn hoá tinh thần, thiết chế văn hoá, môi trường văn hoá (tiêu biểu như hoạt động văn nghệ, thể thao, đọc sách, báo, duy trì nền nếp chính quy, rèn luyện kỉ luật, quan hệ cấp trên - cấp dưới, đồng chí - đồng đội, quan hệ quân - dân…) được tổ chức tại các đơn vị, qua đó góp phần không nhỏ hình thành phẩm chất, lối sống, bản lĩnh và nhân cách người quân nhân cách mạng... Chính văn hoá cơ sở trong chiến tranh cũng như hoà bình, thời kì đổi mới là nền tảng tinh thần, trực tiếp góp phần xây dựng nhân cách quân nhân - yếu tố trung tâm của sức mạnh chiến đấu, là “gốc rễ” tạo nên sức mạnh “dám đánh” và “quyết thắng” của LLVT Thủ đô.
Hoạt động văn hoá văn nghệ ở Trung đoàn 692, Sư đoàn 301. Ảnh: Trần Đông
Trong 60 ngày đêm chiến đấu bảo vệ Thủ đô (1946 - 1947), văn hoá cơ sở trong chiến đấu chính là đời sống tinh thần của các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô. Cụ thể, Trung đoàn Thủ đô vẫn duy trì sinh hoạt chi bộ, học tập chính trị, viết báo tường, truyền tin nội bộ... Có thể thấy, trong những căn nhà đổ nát giữa lòng Hà Nội mùa đông 1946, nơi tiếng súng chưa bao giờ ngớt, vẫn có những tờ báo tường được viết vội, những câu hát được cất lên. Đó không chỉ là đời sống tinh thần - mà còn là cách để người lính Thủ đô giữ vững niềm tin để chiến đấu và chiến thắng.
Trong kháng chiến chống Mĩ, bảo vệ bầu trời Hà Nội năm 1972, là các hoạt động, học tập chính trị trước và sau mỗi trận đánh, nghe tin tức qua đài phát thanh, đọc báo, cập nhật tình hình chiến sự; quán triệt quyết tâm chiến đấu... tất cả như một “vũ khí mềm” đặc biệt quan trọng, vừa kịp thời động viên tinh thần bộ đội trong cam go, “bắn rơi tại chỗ B-52”, “quyết tâm bảo vệ Thủ đô”, đồng thời còn trực tiếp bồi đắp lí tưởng cách mạng, củng cố niềm tin chiến thắng cho cán bộ, chiến sĩ.
Thực tế đã cho thấy, dù trong điều kiện chiến tranh thiếu thốn, gian khổ nhưng đời sống văn hoá giản dị mà giàu ý nghĩa từ những những hoạt động trên, từ lời ca, tiếng hát của những “ca sĩ” chuyên và không chuyên của tổ tuyên truyền, văn nghệ xung kích ngay tại trận địa “đã át tiếng bom thù”, giúp bộ đội giữ vững ý chí, có thêm sự sáng tạo, vượt qua thử thách, quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Không quá khi khẳng định, văn hoá cơ sở ở giai đoạn này không hề đứng ngoài chiến đấu, mà chính là một phần thiết yếu của chiến đấu, góp phần làm nên chiến thắng oanh liệt trong lịch sử: Giam chân địch trong thành phố suốt 60 ngày đêm, Chiến thắng Điện Biên Phủ trên không...
Bước vào thời kì đổi mới, hoạt động văn hoá cơ sở trong LLVT Thủ đô được tổ chức ngày càng bài bản, đi vào chiều sâu, gắn chặt với nhiệm vụ chính trị. Từ các phong trào thi đua, cuộc vận động lớn đã góp phần không nhỏ lan tỏa mạnh mẽ các giá trị văn hoá, xây dựng hình ảnh người chiến sĩ “vững về chính trị, giỏi về chuyên môn, đẹp về nhân cách”.
Trong đại dịch Covid-19, văn hoá cơ sở như “liều vắc xin tinh thần” cho cán bộ, chiến sĩ và người dân trong các khu cách li đoàn kết, cùng nhau vượt qua khó khăn, thử thách. Điều đáng nói, cán bộ, chiến sĩ LLVT Thủ đô lúc này không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ tuyến đầu phòng, chống dịch bệnh, mà còn duy trì hiệu quả công tác tuyên truyền, cổ động, tổ chức các hoạt động văn hoá ngay tại khu cách li, chốt kiểm soát; tô thắm truyền thống Bộ đội Cụ Hồ, nét đẹp văn hóa người chiến sĩ Thủ đô, được Đảng, Nhà nước, Quân đội, cấp uỷ, chính quyền địa phương đánh giá cao.
Không chỉ trong dịch bệnh, hoạt động văn hoá cơ sở của LLVT Thủ đô còn phát huy vai trò trong những nhiệm vụ phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn. Chỉ tính trong năm 2025, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội đã huy động hàng nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia cứu hộ, cứu nạn, giúp nhân dân xuất phát từ mệnh lệnh trái tim, trong điều kiện phức tạp, hiểm nguy. Trong những hoàn cảnh ấy, chính môi trường văn hoá nội bộ - kỉ luật, tinh thần đoàn kết, nghĩa tình đã trở thành điểm tựa giúp bộ đội hoàn thành nhiệm vụ.
Thực tế chứng minh, để xây dựng LLVT Thủ đô vững mạnh toàn diện phải bắt đầu từ xây dựng con người, mà văn hoá chính là nền tảng để củng cố trận địa tư tưởng và xây dựng “thế trận lòng dân”. Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cùng với các tỉnh, thành, các cấp, các ngành, LLVT Thủ đô theo đó cũng được sắp xếp lại. Hoạt động văn hoá cơ sở không chỉ là đời sống tinh thần nội bộ mà còn trở thành công cụ trực tiếp để LLVT Thủ đô bám dân, bám địa bàn, giữ vững trận địa tư tưởng và củng cố “thế trận lòng dân” từ cơ sở.
Trước hết, có thể thấy rõ sự đổi mới trong nội dung hoạt động văn hoá cơ sở. Nếu trước đây chủ yếu tập trung vào giáo dục chính trị, sinh hoạt văn nghệ, thể thao trong đơn vị, thì nội dung hiện được mở rộng theo hướng sát thực tiễn địa bàn. Các đơn vị trong LLVT Thủ đô không chỉ đẩy mạnh tuyên truyền về chức năng, nhiệm vụ chính quyền hai cấp; đồng thời phổ biến pháp luật, nâng cao nhận thức cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân về những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống cơ sở. Hình thức tổ chức hoạt động văn hoá cơ sở cũng có nhiều đổi mới linh hoạt, như kết hợp giữa phương thức truyền thống với ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội nội bộ để tuyên truyền nhanh, rộng và hiệu quả. Các mô hình như sinh hoạt chính trị chuyên đề, diễn đàn thanh niên, tọa đàm, giao lưu văn hoá - văn nghệ được tổ chức gắn với những vấn đề cụ thể của địa phương, giúp nâng cao tính tương tác và hiệu quả giáo dục. Đây là bước chuyển từ “tuyên truyền một chiều” sang “tuyên truyền có đối thoại”, phù hợp với đặc điểm quản lí xã hội trong điều kiện mới. Điểm nổi bật trong hoạt động văn hoá cơ sở hiện nay là tăng cường gắn kết với nhân dân địa phương. Khi mô hình chính quyền hai cấp đòi hỏi sự phân cấp, phân quyền rõ ràng hơn ở cơ sở, LLVT Thủ đô đã và đang chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương trong tổ chức các hoạt động văn hoá. Thông qua các chương trình dân vận, giao lưu văn hoá, tuyên truyền lưu động, cán bộ, chiến sĩ không chỉ làm tốt công tác tư tưởng trong nội bộ mà còn trực tiếp tham gia xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư. Qua đó, hình ảnh người chiến sĩ Thủ đô được lan tỏa sâu rộng, tạo dựng niềm tin và sự đồng thuận trong nhân dân.
Song song với đó, trong điều kiện thông tin đa chiều, các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề tổ chức bộ máy để xuyên tạc, gây hoang mang dư luận, LLVT Thủ đô một lần nữa phát huy hiệu quả các hình thức tuyên truyền, giáo dục chính trị, giúp cán bộ, chiến sĩ nâng cao nhận thức, “tự đề kháng” trước thông tin xấu độc, tham gia tích cực định hướng dư luận ở cơ sở...
Từ thực tiễn 80 năm có thể khẳng định, văn hoá cơ sở trong LLVT Thủ đô không chỉ dừng ở đời sống tinh thần mà là một bộ phận cấu thành sức mạnh chiến đấu. Ngoài tổ chức hay trang bị, suy cho sức mạnh của LLVT Thủ đô còn bắt nguồn từ chiều sâu văn hoá - mạch nguồn sẽ tiếp tục tạo nên bản sắc người chiến sĩ Thủ đô trong lòng nhân dân.
NGÂN MỸ
VNQD