Chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật và học thuật kỉ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026) đang diễn ra liên tiếp tại Hà Nội trong tuần này...
Chiều 11/11, tại sân Bái Đường, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám khai mạc triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”. Triển lãm nằm trong chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật và học thuật kỉ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026) đang diễn ra liên tiếp tại Hà Nội trong tuần này.
Di sản qua ống kính phóng viên thông tấn
Hơn 60 bức ảnh được tuyển từ kho tư liệu của TTXVN dẫn người xem đi qua nhiều thập kỉ của di tích. Khuê Văn Các năm 1960, cổng Văn Miếu năm 1967, vườn bia Tiến sĩ năm 1979, sân Bái Đường năm 1990 được đặt cạnh diện mạo hôm nay của những công trình đã qua bảo tồn, tu bổ. Xen giữa là nếp sinh hoạt thường nhật nơi đây: những mùa hội xuân, các trò chơi dân gian, phong tục xin chữ đầu năm, các buổi biểu diễn nghệ thuật truyền thống, lễ vinh danh những tài năng trẻ, cùng các giờ học di sản của học sinh, sinh viên.
Phần được chú ý nhất là loạt ảnh ghi lại khoảnh khắc các nguyên thủ, chính khách quốc tế dừng chân ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám khi sang thăm chính thức nước ta, trải từ năm 2000 đến năm 2025. Phát biểu khai mạc, nhà báo Vũ Việt Trang, Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc TTXVN, cho rằng triển lãm “kể câu chuyện về một di sản được gìn giữ, tiếp nối và lan tỏa qua nhiều thế hệ”. Từ ngôi trường Quốc học đầu tiên, Văn Miếu – Quốc Tử Giám nay đã trở thành địa chỉ quen thuộc trong hoạt động đối ngoại, nơi bạn bè quốc tế tìm hiểu truyền thống hiếu học và chiều sâu văn hiến của người Việt. Triển lãm mở cửa trong suốt thời gian kỉ niệm.
Chuỗi sự kiện từ hồ Văn đến hồ Hoàn Kiếm
Tuần lễ kỉ niệm được mở màn tối 8/11 bằng chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám – Minh triết khai văn, mở trí, hội tụ hiền tài” tại hồ Văn. Trong 60 phút, ba chương “Khởi nguồn đạo học”, “Hiền tài đất Việt”, “Sao Khuê minh triết” cùng hoạt cảnh “Vinh quy bái tổ” kể lại truyền thống khoa bảng và tinh thần trọng dụng nhân tài, với sự góp mặt của các ca sĩ Yến Lê, Thăng Long, Lan Anh cùng tốp ca, nhóm múa.
Ba triển lãm lần lượt khai mạc trong những ngày tiếp theo. Ngày 9/11, triển lãm “Tổ nghề và danh Nho nước Việt” mở tại Nhà Tiền đường, khu Thái Học (kéo dài đến ngày 5/12), giới thiệu 8 vị Tiến sĩ có tên trên bia đá Văn Miếu được nhân dân suy tôn làm tổ nghề thủ công và nhà Nho Đặng Huy Trứ gắn với nghề nhiếp ảnh, qua giám tuyển của nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn. Ngày 10/11, triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long” khai mạc bên hồ Hoàn Kiếm, khu vực Tượng đài Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh, kể hành trình 950 năm của trường Quốc học đầu tiên; sắp đặt ngựa gỗ của làng nghề Ý Yên gợi lại nghi lễ vinh quy bái tổ đã thu hút đông người dân, du khách. Ra ngoại thành, Văn Miếu Sơn Tây trưng bày “Quốc Tử Giám Thăng Long và truyền thống khoa bảng Sơn Tây” từ ngày 7/11.
Từ hội thảo học thuật đến đêm lễ kỉ niệm
Sáng 12/11, tại trụ sở Thành ủy Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Thành ủy Hà Nội và Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước”. Hơn 70 tham luận làm rõ giá trị di sản Quốc Tử Giám, truyền thống hiếu học, đạo lí tôn sư trọng đạo, tư tưởng trọng dụng hiền tài, cùng yêu cầu bảo tồn di tích gắn với giáo dục di sản và ứng dụng công nghệ. Phát biểu đề dẫn, đồng chí Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nhắc lại lời của danh sĩ Thân Nhân Trung khắc trên bia Tiến sĩ: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”.
Theo chương trình, sáng 13/11, nghi lễ thắp sáng 950 ngọn đèn Minh Triết trong chương trình “Ánh sao Khuê Minh Triết” diễn ra tại hồ Văn và khu Nội tự, biểu trưng cho hành trình hình thành, trao truyền giá trị đạo học Việt Nam. Tối 14/11, Lễ kỉ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám – Quốc học Việt Nam” được tổ chức tại sân Thái Học, trước khi một chương trình nghệ thuật ngày 15/11 khép lại chuỗi hoạt động.
Từ những khuôn hình đen trắng của phóng viên thông tấn đến diễn đàn của các nhà khoa học, từ sắp đặt ngựa gỗ bên hồ Hoàn Kiếm đến 950 ngọn đèn bên hồ Văn, chuỗi hoạt động kỉ niệm cho thấy di sản đạo học không chỉ được tưởng nhớ, mà đang được tiếp nối bằng những cách thể hiện gần gũi với đời sống hôm nay.
PV