Tiếng quê hương trên sóng nước miền Trung

Theo chân các chiến sĩ Tàu 628, Hải đội 311, Lữ đoàn 161, Vùng 3 Hải quân trong hải trình mùa xuân dọc biển miền Trung từ Cồn Cỏ đến Lý Sơn, thăm, chúc tết quân dân hai đặc khu tôi càng cảm nhận rõ sự kết nối thắm thiết giữa biển - bờ, giữa những người lính và nhân dân, những dân quân thường trực biển và những ngư dân trên những con tàu bám biển. Có một mùa xuân khác với giây phút giao thừa thiêng liêng diễn ra trên mỗi con tàu, trên mỗi hòn đảo tiền đồn Tổ quốc, nơi những con mắt thức ngoài khơi xa đã góp phần mang đến một cái tết yên vui cho muôn nhà…

Theo lịch trình công tác, khi trời còn chưa sáng, những chuyến tàu chuyển tiếp đã đưa chúng tôi từ Tàu 628 vào âu tàu đảo Cồn Cỏ. Ngay sau lễ đón đoàn là các hoạt động tại Đặc khu của đoàn: lễ chào cờ, dâng hương tại Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, viếng các anh hùng, liệt sĩ Cồn Cỏ và gặp mặt quân dân Đặc khu, tặng quà các đơn vị quân đội, chính quyền và đại diện ngư dân trên đảo. Ông Trần Xuân Anh, Ủy viên Tỉnh ủy Quảng Trị, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Đặc khu Cồn Cỏ chia sẻ: Đặc khu Cồn Cỏ được hình thành trên cơ sở chuyển nguyên trạng từ huyện đảo Cồn Cỏ từ ngày 01/7/2025, với diện tích tự nhiên 230 ha; trong đó, trên 60% diện tích là rừng tự nhiên. Đảng bộ đặc khu hiện nay gồm có 5 tổ chức đảng với 86 đảng viên. Dân cư sinh sống thường xuyên trên đảo là 480 người, trong đó có 24 hộ gia đình với 96 nhân khẩu. Vâng! Chỉ 24 hộ dân nhưng suốt vài chục năm nay họ đã là những cột mốc sống hiện diện và đóng góp cho sự vững vàng của đảo tiền tiêu thuộc tỉnh Quảng Trị, nơi chứng kiến sự chia cắt Bắc - Nam bên dòng sông giới tuyến. Cồn Cỏ, Cửa Tùng, Vĩnh Linh luôn là những từ khóa nóng bỏng trong những năm kháng chiến chống Mĩ, thuộc “tọa độ lửa” và quân dân nơi đây cũng đã được thử lửa, được tôi rèn làm nên ý chí anh dũng, kiên cường.

Cồn Cỏ - Sau lưng là Tổ quốc, trước mặt là biển trời quê hương. Ảnh: Xuân Thủy

Ông Trần Xuân Anh cho biết, năm 2025 là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ đặc khu Cồn Cỏ lần thứ I, nhiệm kì 2025 - 2030, đồng thời là năm kiện toàn tổ chức bộ máy chính quyền địa phương hai cấp. Trong bối cảnh còn nhiều khó khăn về điều kiện tự nhiên, thời tiết trên biển diễn biến phức tạp; một số nhiệm vụ mới phát sinh trong quá trình ổn định tổ chức sau sáp nhập… Nhưng với tinh thần chủ động, linh hoạt và quyết tâm cao, Đảng bộ đặc khu đã bám sát chủ đề đại hội Đảng bộ đặc khu nhiệm kì 2025 - 2030: “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đổi mới - Phát triển”, kịp thời lãnh đạo, chỉ đạo các tổ chức trong hệ thống chính trị xây dựng chương trình, kế hoạch công tác phù hợp với tình hình mới. Nhờ đó, các lĩnh vực công tác cơ bản được duy trì ổn định, nhiều nhiệm vụ quan trọng được triển khai quyết liệt, đạt kết quả tích cực, góp phần tạo nền tảng cho những năm tiếp theo.

Đặc khu đã chú trọng các giải pháp đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, trọng tâm là du lịch, dịch vụ, phát triển kinh tế hộ gia đình. Tích cực, chủ động huy động các nguồn lực để đầu tư một số công trình trọng điểm, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2025 đạt hơn 110 tỉ đồng.

Ngay trước khu hành chính của Đặc khu Cồn Cỏ là một con đường rất đẹp kết nối hai tuyến đường chạy dọc đảo. Tản bộ dọc con đường này tôi bắt gặp một người đàn ông đang mải mê gắn những đóa mai lên một cành cây mới lấy về để trang trí tết. Anh là Nguyễn Văn Hiển, sinh năm 1979. Gia đình anh Hiển là một trong 24 hộ dân đang sinh sống và gắn bó với Cồn Cỏ. Vợ chồng anh vốn là những thanh niên xung phong, ra đảo từ năm 2002, thời điểm mà ca nước đánh răng ở đảo còn là thứ xa xỉ. Hai lần sinh nở của chị Nguyễn Thị Lan, vợ anh, vợ chồng đều bồng bế nhau vào Cửa Tùng là quê gốc của anh chị, sinh xong lại bồng bế nhau ra đảo, con hết tuổi mầm non thì lại gửi vào bờ ở với ông bà để đi học. Đến nay, hai con của anh chị đều đã trưởng thành, đang học Đại học Kinh tế Đà Nẵng, nghỉ hè các cháu vẫn ra đảo với bố mẹ. Hiện vợ chồng anh Hiển làm dịch vụ buôn bán nhỏ tại Cồn Cỏ, cuộc sống so với những ngày mới ra đảo đã đỡ khó khăn hơn rất nhiều, tuy vậy, có những vấn đề đã trở thành muôn thuở, tàu vào tàu ra đều phụ thuộc vào thời tiết, sự cách trở khiến cho hàng hóa không phải lúc nào cũng vào ra kịp thời, và việc học hành của con em thì vẫn phải vào đất liền. Quân và dân nơi đây đã quá quen với điều này, bởi thế, hai năm trước, dù đoàn chúc tết của Vùng 3 Hải quân ra đảo nhưng biển động, sóng to đoàn công tác không lên được đảo bà con cũng không lấy đó làm buồn. Năm nay thời tiết thuận lợi, các đại biểu được đặt chân lên Cồn Cỏ, được chào cờ, tưởng niệm các liệt sĩ, dâng hương tại đền thờ Bác Hồ… từng cái cây ngọn cỏ nơi đây cũng như reo vui trước trời yên biển lặng, khung cảnh thanh bình. Sự hiện diện của những vị khách đã mang hơi ấm từ đất liền ra đảo, như tiếp thêm nguồn động viên tinh thần cho sắc cây thêm xanh, sắc cờ thêm thắm, và những mặt người rạng rỡ.

Anh Nguyễn Văn Hiển đang chăm chút cành mai đón tết Bính Ngọ, cái tết đánh dấu năm thứ 24 anh gắn bó với Cồn Cỏ. Ảnh: Xuân Thủy

Tại cầu cảng Cồn Cỏ, chúng tôi đã gặp chị Trần Thị Quyệt, sinh năm 1974. Chị Quyệt hiện là nhân viên vệ sinh môi trường của Trung tâm dịch vụ du lịch Cồn Cỏ. Cùng ra đảo từ những năm hai nghìn, tại Cồn Cỏ chị đã bén duyên với anh Nông Thanh Bằng quê ở Thái Nguyên, là công nhân xây dựng trên đảo. Ngày ấy giao thông trên đảo toàn bộ là những con đường đất, anh Bằng đã góp phần vào công cuộc bê tông hóa những con đường cũng như những công trình kiên cố trên đảo. Anh chị đã vượt qua biết bao khó khăn để sinh sống, bám trụ với đảo tiền tiêu. Hai con của chị Quyệt, anh Bằng hiện cũng đang gửi người em gái của chị trong Cửa Tùng để đi học. Từ khi chồng về quê, chị Quyệt vẫn tiếp tục ở lại Cồn Cỏ phục vụ với mong muốn khi đủ tuổi nghỉ hưu sẽ vào bờ đoàn tụ cùng các con. Gương mặt người phụ nữ ngoại ngũ tuần như được nhuộm bởi cái nắng cái gió suốt hơn hai mươi năm bám trụ với đảo xa ẩn dưới vẻ bình thản mạnh mẽ. Ngoài giờ làm việc chị vẫn tham gia chơi bóng bàn tại nhà thi đấu thể thao của Đặc khu, tham gia các hoạt động cộng đồng trên đảo.

Những đóng góp lặng lẽ và nhỏ bé của những người như anh Hiển, chị Lan, anh Bằng, chị Quyệt đã góp phần để Cồn Cỏ qua năm tháng vững vàng như một chiến hạm giữa biển trời miền Trung. Với điều kiện đặc thù, ở xa đất liền, lại nắm giữ vị trí trọng yếu về an ninh quốc phòng, lực lượng vũ trang và cơ quan chức năng Cồn Cỏ đã chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên đảo và trên vùng biển thuộc đặc khu quản lí. Cồn Cỏ đang triển khai thực hiện Đề án “Phát triển đặc khu Cồn Cỏ mạnh về kinh tế, vững về quốc phòng, an ninh” theo lộ trình; tham mưu cấp có thẩm quyền xây dựng một số cơ chế, chính sách thu hút nhà đầu tư có tiềm lực đầu tư vào Cồn Cỏ. Đặc khu cũng đang tiến hành rà soát để đề xuất điều chỉnh, bổ sung quy hoạch chi tiết phù hợp với mục tiêu tạo dư địa phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy phát triển du lịch - dịch vụ theo hướng xanh, bền vững, nâng cao chất lượng các loại hình dịch vụ và tăng cường quảng bá, khai thác hiệu quả tiềm năng đặc thù của Cồn Cỏ.

Chia tay quân và dân Cồn Cỏ, Tàu 628 tiếp tục đưa chúng tôi đến với Lý Sơn. Đặc khu Lý Sơn với điều kiện tự nhiên cũng như vị trí địa lí thuận lợi, cùng với sự độc đáo hữu tình, so với Cồn Cỏ đã có sự phát triển, là điểm đến du lịch đặc sắc của tỉnh Quảng Ngãi và cả dải đất miền Trung. Đây được coi như tiền đồn hướng biển Hoàng Sa, cũng là điểm tựa của ngư dân vươn khơi trên vùng biển thuộc chủ quyền Tổ quốc.

Đoàn công tác dành một phút tưởng nhớ các liệt sĩ đã hi sinh vì biển đảo Tổ quốc tại Nghĩa trang liệt sĩ Đặc khu Lý Sơn, nơi có nhánh bồ đề gắn mình trên đài Tổ quốc ghi công. Ảnh: Xuân Thủy

Anh Đặng Kim Đồng, chuyên viên Trung tâm Thông tin truyền thông, văn hóa, thể thao Đặc khu Lý Sơn đã giới thiệu với đoàn công tác chúng tôi những vấn đề về Hoàng Sa, kể những câu chuyện về những tài liệu, hiện vật hiện đang trưng bày tại Nhà lưu niệm Hoàng Sa phía sau Tượng đài tưởng nhớ Đội hùng binh Hoàng Sa với tất cả tâm huyết của một người làm nghiên cứu. Chúng tôi đã cúi đầu tưởng nhớ công ơn của những người lính hi sinh vì biển đảo Tổ quốc hôm qua và hôm nay. Tiếng sóng biển dường như cũng lặng hơn trong ngày cuối năm tĩnh tại mà thiêng liêng. Lạ kì thay, trên Tượng đài tưởng nhớ Đội hùng binh Hoàng Sa – Bắc Hải và cả trên đài Tổ quốc ghi công ở Nghĩa trang liệt sĩ Lý Sơn tôi đều nhìn thấy có một nhánh bồ đề nương mình thả dáng, nhành cây bé nhỏ cố nương vào khe đá xòe những chiếc lá nhỏ xinh rung rinh trong gió. Trên mái nhà bia của nghĩa trang liệt sĩ những hạt thông cũng nảy mầm thành cây như tượng trưng cho sức sống và sự trường tồn, bất diệt của thiên nhiên và con người nơi đảo xa.

Từ tinh thần của Đội hùng binh Hoàng Sa - Bắc Hải, lực lượng dân binh đặc biệt do các Chúa Nguyễn tổ chức, thực hiện nhiệm vụ ra Quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa để đo đạc hải trình, cắm mốc, dựng bia, khai thác sản vật và khẳng định chủ quyền quốc gia hàng trăm năm trước, hôm nay, trên biển đảo miền Trung và khắp vùng biển Việt Nam những hải đội dân quân thường trực đang tiếp nối truyền thống ấy sát cánh cùng những tàu cá của ngư dân dọc dải miền Trung thực hiện nhiệm vụ kép. Có một sự kết nối thao thiết giữa biển và bờ. Những người chồng ngày đêm bám biển và những người vợ ngày đêm bám quê, bám đất liền nuôi con khôn lớn. Câu chuyện với Thiếu tá Trần Thanh Toàn, Nhân viên thông tin, Trạm ra đa 550 trên đảo Lý Sơn đã cho tôi một ví dụ về sự kết nối ấy. Anh Toàn sinh năm 1980, quê Hà Tĩnh, nhập ngũ vào Vùng 3 Hải quân năm 2001. Bộ đội ra đa dù không ở đảo thì cũng đóng quân ở mãi trên núi cao, anh Toàn đã có tới 19 năm gắn bó với Trạm ra đa 545 trên bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng, nơi mà để xuống núi cũng phải mất cả buổi. Cưới vợ năm 33 tuổi, vợ anh, chị Nguyễn Thị Lệ, vốn học Cao đẳng Phát thanh Truyền hình tại Hà Nam, từng làm tại Báo Hà Tĩnh nhưng khi theo chồng vào Đà Nẵng chấp nhận nghỉ việc, sau thời gian sinh nở, nuôi con chấp nhận làm tự do trái với lĩnh vực đào tạo để làm hậu phương cho chồng. Khi sinh con, cả nhà chỉ trông vào khoản lương 5 triệu đồng của anh Toàn, thế mà chị Lệ vẫn xoay sở đủ cả tiền thuê nhà và chi phí sinh hoạt, nuôi con... Cho đến giờ, người lính đảo 46 tuổi đời vẫn tỏ ra khâm phục nghị lực của vợ và không hiểu bằng cách nào với số tiền ấy mà vợ anh vẫn chăm lo chu toàn được cho gia đình. Khó khăn cũng dần qua đi, cuộc sống ổn định hơn, vợ chồng anh mua được mảnh đất, đơn vị hỗ trợ chương trình “Nhà đồng đội” cộng với khoản tiết kiệm, đến nay anh chị cũng là làm được căn nhà. Thực hiện nhiệm vụ nơi đảo xa, vừa rồi vợ anh cho biết chị đưa con đi khám, bác sĩ nói cần can thiệp y tế để ngăn cháu dậy thì sớm, vợ anh ở nhà lại vất vả hơn khi mỗi tuần phải đưa con đến viện để theo dõi các chỉ số. Chưa kể hai bên nội ngoại, ma chay hiếu hỉ gần như những người vợ lính như vợ anh Toàn đều phải thay mặt chồng thực hiện bổn phận. Nếu không có hậu phương tốt, những người lính như anh Toàn không thể yên tâm công tác.

Thiếu tá, QNCN Trần Thanh Toàn, người lính ra đa nơi đảo xa. Ảnh: Xuân Thủy

Chị Trần Thị Mẫn, Phó Chủ tịch Ủy ban mặt trận tổ quốc Việt Nam Thành phố Đà Nẵng đã rất cảm động trước những kết nối biển - bờ như thế. “Với những gì được thấy tận nơi trong chuyến đi này, tôi cảm thấy vô cùng thương các chiến sĩ hải quân phải xa gia đình, sẵn sàng đầu sóng ngọn gió, ngày đêm vất vả canh giữ biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc; thương người dân đảo vượt qua nắng gió vươn khơi bám biển, góp phần khẳng định chủ quyền Biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc; Thương hải đội dân quân thường trực xa vợ xa con ngày đêm tuần tra, canh giữ biển đảo yên bình…”, chị Mẫn chia sẻ đầy xúc cảm. Trong phần đại diện đoàn công tác phát biểu tại cuộc gặp diễn ra tại khuôn viên Trạm ra đa 550 trên đảo Lý Sơn, chị Trần Thị Mẫn đã nói: “Người dân Lý Sơn có truyền thống gan dạ, kiên cường, đoàn kết một lòng hướng về tổ quốc yêu thương, nên chúng tôi tin rằng, quê hương của Hải đội Hoàng Sa oai hùng, với những mục tiêu tốt đẹp của đặc khu đề ra sẽ trở thành hiện thực trong tương lai rất gần…”.

Tình quân - dân, mãi vững bền…

Sắt son tình đảo, tiến lên một lòng

Đất liền luôn mãi nhớ mong,

Dang tay ôm đảo vào lòng yêu thương!

Bốn câu thơ chị Trần Thị Mẫn ngẫu hứng viết và đọc tại Lý Sơn trước đại diện quân dân Đặc khu như đại diện cho tình cảm của nhân dân miền Trung, nhân dân cả nước hướng về vùng biển đảo Tổ quốc nói chung, biển đảo miền Trung nói riêng.

Hải trình của chúng tôi còn một khoảng lắng đọng trên biển nữa. Ấy là khi con tàu 628 dừng lại để thủ trưởng đoàn công tác, Chuẩn đô đốc Nguyễn Đăng Tiến, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Vùng 3 Hải quân, một người con Quảng Trị, cùng các đại biểu trong đoàn chúc tết đại diện một tàu dân quân thường trực biển. Con tàu QT-95678-TS đang làm nhiệm vụ trực đã được tiếp kiến đoàn công tác, qua hệ thống loa, những lời chúc tết vang lên, tiếp đó là những ca khúc về mùa xuân xen lẫn tiếng nghẹn ngào của Thanh Trà, phóng viên Báo Nhân Dân đã khiến những người con đất Việt trên những con tàu hội ngộ giữa biển khơi rưng rưng, sóng biển lặng yên còn những con sóng lòng xao động.

Ở nơi đây, giữa muôn trùng sóng nước, hai tiếng quê hương vẫn in đậm trong tâm khảm mỗi người lính, mỗi dân quân giữ biển, mỗi ngư dân vươn khơi. Ngay cả với mỗi con sóng, mỗi cơn gió dường như cũng mang những thông điệp về những sự kết nối biển - bờ sâu thẳm và thao thiết, và trong những mùi vị chúng mang theo có hương sắc của một mùa xuân mới.

 NGUYỄN XUÂN THỦY