Từ cội nguồn của dân tộc, người chiến sĩ Quân khu 1 đã lớn mạnh và trưởng thành trong vòng tay đùm bọc của Nhân dân. Vẫn còn đây cây đa Khuôn Tát - Phú Đình - Định Hóa - Thái Nguyên, nơi bà con các dân tộc Kinh, Tày, Nùng, Dao, Mông, Thái… những ngày đầu kháng chiến chống Pháp đem gạo, bắp, sắn, muối, măng rừng… vượt đèo cao suối sâu nuôi dưỡng người chiến sĩ. Trong buổi Lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân của Quân khu 1, mỗi cán bộ, chiến sĩ Quân khu ai nấy đều rưng rưng cảm động trước lá cờ Tổ quốc, trước máu xương của hàng vạn chiến sĩ đồng bào Việt Bắc đã anh dũng hi sinh. Trong sự xúc động ấy, Văn nghệ Quân đội đã có cuộc phỏng vấn đồng chí Trung tướng La Công Phương - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Bí thư Đảng ủy - Chính ủy Quân khu về quá trình hơn 80 năm xây dựng, chiến đấu, trưởng thành và những khát vọng hôm nay của cán bộ, chiến sĩ Quân khu 1 trong đội hình Quân đội Nhân dân Việt Nam anh hùng.
Bài đối thoại Sáng mãi mạch nguồn vinh quang trong kỉ nguyên vươn mình sẽ mở đầu Tạp chí số này.
Phần Văn xuôi được tiếp tục với những tác phẩm và bài viết ấn tượng.
Truyện ngắn Kí ức Điện Biên Phủ của Nguyễn Anh Tuấn khai thác chiến tranh từ điểm nhìn phía đối phương, giàu chiều sâu nhân bản. Tác phẩm đặt nhân vật trong dòng hồi ức về Chiến dịch Điện Biên Phủ với một quá khứ đầy ám ảnh và sự đối thoại trong hiện tại. Những chi tiết chiến trận được tái hiện khắc họa rõ bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần chiến đấu của quân đội Việt Nam. Giọng văn tiết chế, thiên về chiêm nghiệm, góp phần chuyển hóa câu chuyện chiến tranh thành suy tư về đức tin, trách nhiệm và giá trị con người.
Truyện ngắn Tiếng mèo hoang của Phan Xuân Luật là những suy ngẫm sâu sắc về thân phận con người giữa những biến động âm thầm của đời sống. Từ một không gian ven đô còn hoang vắng, tác phẩm mở ra hành trình kí ức gắn với nạn đói năm 1945 với nỗi ám ảnh sinh tồn và lòng trắc ẩn. Hình ảnh “mèo hoang” được nâng lên thành hình tượng đa nghĩa, kết nối quá khứ với hiện tại, cá nhân với cộng đồng trong một mạch tự sự giàu ám ảnh. Sự đối lập giữa đời sống thị trường và tình người âm ỉ tạo nên dư ba cho tác phẩm.
Bút kí dự thi Ia Broăi - một mùa hè của Chu Hoàng Sinh kể lại một mùa hè dân vận tại Ia Broăi, vùng đất khắc nghiệt nhưng giàu tình người đã cho người lính trẻ trưởng thành từ trải nghiệm thực tế. Qua những chi tiết đời thường người lính nhận ra cái “rát” không chỉ của nắng gió mà còn của cuộc sống mưu sinh. Kỉ niệm nhỏ nhưng để lại nhiều day dứt trở thành “món nợ” tinh thần trong anh. Tác phẩm gợi lên vẻ đẹp giản dị của người dân và ý nghĩa sâu sắc của việc sống có trách nhiệm. Giọng văn chân thành, giàu cảm xúc, lắng lại ở những suy tư trưởng thành của một người lính sau hành trình.
Bút kí dự thi Ngược dòng Nậm Xan của Nguyễn Doãn Việt tái hiện hành trình gian nan của đội quy tập liệt sĩ. Qua đó khắc họa sự khốc liệt của thiên nhiên và ý nghĩa thiêng liêng của nhiệm vụ. Điểm nhấn là sự cố ba chiến sĩ bị lạc rừng nhiều ngày, làm nổi bật tinh thần kiên cường, bản lĩnh và tình đồng đội sâu sắc. Dòng sông Nậm Xan vừa là chứng nhân lịch sử, vừa gợi nhắc những hi sinh chưa được tìm về. Tác phẩm giàu chất sử thi nhưng vẫn đậm chất đời, với nhiều chi tiết chân thực, căng thẳng. Đọng lại là nỗi day dứt, trách nhiệm và lời hứa tiếp tục hành trình tìm kiếm những người đã ngã xuống…
“Kí ức chiến trường” Những người “bạn Z” của Nguyễn Công Huy khắc họa hình ảnh những phi công, chuyên gia Triều Tiên sang sát cánh cùng Không quân Việt Nam trong kháng chiến chống Mĩ. Tác giả tái hiện vừa sinh động vừa gần gũi đời sống, tính cách, kĩ năng chiến đấu và tình cảm gắn bó giữa hai lực lượng. Những chiến công và cả sự hi sinh của 14 chiến sĩ Triều Tiên làm nổi bật tinh thần quốc tế cao cả.
“Truyện ngắn hay tác giả tự chọn” giới thiệu tác phẩm Vàng son thạch thuỷ khí của nhà văn Võ Thị Xuân Hà.
Phần Thơ với sự góp mặt của các tác giả: P.N.Thường Đoan, Hà Đức Hạnh, Hoàng Thụy Anh, Đặng Việt Trung, Vân Phi, Nguyễn Văn Biên, Đặng Bá Khanh, Lương Mỹ Hạnh, Cao Nguyên Quyền, Nguyễn Văn Mạnh, Đinh Minh Thiện, Hải Từ.
Những trang thơ dự thi tiếp tục mang đến một sắc diện mới mẻ và giàu ấn tượng, khi mỗi tác giả lựa chọn một điểm nhìn riêng để khám phá hình tượng người lính hôm nay. Qua đó, người lính hiện lên gần gũi hơn, giàu mĩ cảm mà vẫn chân thực, sống động. Đồng thời, mạch tiếp nối giữa các thế hệ người lính cũng được khắc họa rõ nét, giúp người đọc nhận ra rằng, trong bất kì hoàn cảnh nào, sự âm thầm hi sinh của họ vẫn luôn là vẻ đẹp bền bỉ và sáng ngời.
“VNQĐ giới thiệu” là chân dung tác giả Nguyễn Đức Hạnh và chùm thơ của anh.
Phần Bình luận Văn nghệ với sự tham gia của các tác giả: Phương Nguyên, Đinh Xuân Dũng, Nguyễn Thị Thiện, Tống Phước Bảo, Anh Ngọc, Lê Tú Anh.
Bài viết Vai trò của tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc hình thành biểu tượng “Bộ đội Cụ Hồ” của Phương Nguyên giới thiệu và phân tích công trình của Nguyễn Thanh Tú, khẳng định vai trò nền tảng của Hồ Chí Minh trong việc hình thành biểu tượng “Bộ đội Cụ Hồ”. Tư tưởng của Người đã định hình hệ giá trị người lính, lấy con người làm trung tâm, giàu nhân văn, gắn với truyền thống dân tộc và tinh hoa nhân loại. Biểu tượng này không chỉ được tạo nên từ lịch sử chiến tranh mà còn được nuôi dưỡng, lan tỏa qua văn học nghệ thuật và đời sống tâm linh cộng đồng. Qua thời gian, hình tượng người lính vận động từ cảm hứng sử thi sang chiều sâu đời thường, nhưng vẫn giữ giá trị cốt lõi.
Bài viết Câu chuyện chiến tranh và người lính mãi vang vọng trong hồn thiêng sông núi của Tống Phước Bảo là suy ngẫm về sức sống lâu bền của đề tài chiến tranh và người lính trong văn học. Tác giả nhấn mạnh giá trị cảm xúc sâu sắc của mảng đề tài này. Tuy nhiên, thực tế cho thấy người viết trẻ ngày nay ít lựa chọn đề tài này do thiếu trải nghiệm, tư liệu và đầu ra cho tác phẩm. Bài viết đề xuất giải pháp như tăng cường trại sáng tác, giao lưu với nhân chứng, và đẩy mạnh truyền thông để “giữ lửa” cho văn học chiến tranh. Kết lại, tác giả khẳng định câu chuyện về người lính sẽ mãi vang vọng như một phần thiêng liêng của kí ức và bản sắc dân tộc.
Bài viết Mấy kỉ niệm nhỏ với nhà thơ Nguyễn Đức Mậu của nhà thơ Anh Ngọc là những hồi ức giản dị mà xúc động về người bạn thơ Nguyễn Đức Mậu. Qua những kỉ niệm nhỏ, chân dung nhà thơ hiện lên đời thường mà ấm áp. Xen giữa là những trang nhật kí chiến trường, cho thấy thơ Nguyễn Đức Mậu đã đồng hành, tiếp sức tinh thần trong những năm tháng ác liệt. Bài viết không chỉ là lời tiễn biệt mà còn là cách lưu giữ một người bạn viết, một người đồng đội trong kí ức sống động.
Bên cạnh đó là những bài viết sâu sắc và thú vị, mở ra nhiều góc nhìn đa dạng về văn học nghệ thuật với những vấn đề đáng quan tâm, suy ngẫm.
Tạp chí VNQĐ số 1084 dày 120 trang dự kiến sẽ phát hành ngày 5/5/2026. Thân mời các bạn đón đọc!
Văn
VNQĐ
Sáng mãi mạch nguồn vinh quang trong kỉ nguyên vươn mình
Chu Hoàng Sinh
Ia Broăi - một mùa hè
Nguyễn Doãn Việt
Ngược dòng Nậm Xan
Võ Thị Xuân Hà
Vàng son thạch thuỷ khí
Nguyễn Công Huy
Những người “bạn Z”
Nguyễn Anh Tuấn
Kí ức Điện Biên Phủ
Phan Xuân Luật
Tiếng mèo hoang
Thơ
P.N.Thường Đoan
Giọt nước mắt màu gì; Lửa kể chuyện người; Đêm rừng
Hà Đức Hạnh
Kỉ vật ngày bình thường; Trong mây
Hoàng Thuỵ Anh
Trái tim người gác biển; Trường Sa
Đặng Việt Trung
Con nước
Vân Phi
Trên đường biên của sóng; Những ngọn gió thao trường
Nguyễn Văn Biên
Ngày đầu nhập ngũ; Binh nhì
Đặng Bá Khanh
Quan họ ở biên cương; Những chiến sĩ nữ ngày ấy
Lương Mỹ Hạnh
Người lính hai quê
Cao Nguyên Quyền
Tổ sáo đá của anh; Thư gửi mẹ
Nguyễn Văn Mạnh
Hẹn về Mù Cả
Đinh Minh Thiện
Phan Thiết
Hải Từ
Tâm sự của đá
VNQĐ giới thiệu thơ Nguyễn Đức Hạnh
Ngoái lại nhìn rồi hát; Mẹ mừng hàng xóm sang chơi; Trà quê rót bóng mơ hồ
Bình luận văn nghệ
Phương Nguyên
Vai trò của tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc
hình thành biểu tượng “Bộ đội Cụ Hồ”
Đinh Xuân Dũng
Mấy suy nghĩ về công tác tư tưởng - văn hoá trong Quân đội
với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Nguyễn Thị Thiện
“Những người đàn bà đi qua chiến tranh” - sức mạnh
phi thường và cao đẹp
Tống Phước Bảo
Câu chuyện chiến tranh và người lính mãi vang vọng
trong hồn thiêng sông núi
Anh Ngọc
Mấy kỉ niệm nhỏ với nhà thơ Nguyễn Đức Mậu
Lê Tú Anh
Tâm thức thiền trong thơ Văn Đắc
Minh họa, ảnh
Bìa 1: Cổ vật - Tân hoa
Tranh của họa sĩ Lê Đức Tùng
Minh họa: Trương Đình Dung, Bùi Quang Đức,
Hải Kiên, Ngô Xuân Khôi