Diễn ra từ ngày 2 đến 12 tháng 9, LHP Venice lần thứ 83 vừa chính thức khép lại những ngày tranh tài căng thẳng tại Venice Lido (Ý), với 21 tác phẩm tranh Sư tử vàng.
Diễn ra từ ngày 2 đến 12 tháng 9, LHP Venice lần thứ 83 vừa chính thức khép lại những ngày tranh tài căng thẳng tại Venice Lido (Ý), với 21 tác phẩm tranh Sư tử vàng. Sau cùng, giải thưởng cao nhất đã thuộc về nhà làm phim Đan Mạch gốc Ai Cập May el-Toukhy, giúp cô trở thành nữ đạo diễn thứ 8 có được vinh dự này.
Vinh danh đầy ắp bất ngờ
Chiến thắng nói trên là bất ngờ lớn, bởi phim Woman Unknown là tác phẩm đầu tay, cũng như bản thân May el-Toukhy không phải tên tuổi thu hút truyền thông nếu so với 20 bộ phim nằm cùng hạng mục tranh giải. Về nội dung, tác phẩm lấy bối cảnh ngay sau khi Đan Mạch được giải phóng khỏi ách chiếm đóng của Đức Quốc xã, kể câu chuyện của một cô hầu gái trẻ tên Marie, người sắp kết hôn với ông chủ góa vợ nhưng lại lo lắng ông sẽ phát hiện bí mật rằng trong chiến tranh, cô có một mối quan hệ vô cùng mật thiết với một lính Đức. Trong bài phê bình phim của tờ The Guardian, Woman Unknown được ca ngợi là một bộ phim "được dàn dựng một cách tao nhã", cũng như được so sánh với tuyệt phẩm Rebecca của Alfred Hitchcock.
May el-Toukhy trở thành nữ đạo diễn thứ 8 thắng Sư tử vàng tại LHP Venice.
Không dừng ở giải cao nhất này, nữ diễn viên Mathilde Arcel thủ vai Marie cũng giành được Cúp Volpi tôn vinh giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất của liên hoan phim - điều khiến một số nhà phê bình ngạc nhiên. Theo đó, thông thường, LHP Venice không trao nhiều hơn một giải cho một tác phẩm. Trả lời báo chí sau khi công bố kết quả, chủ tịch ban giám khảo - nhà làm phim Maggie Gyllenhaal cho biết họ có thể tạo ra ngoại lệ vì phiếu bầu của ban giám khảo dành cho nữ diễn viên người Đan Mạch là hoàn toàn nhất trí. "Cô ấy sẽ khiến chúng ta thốt lên kinh ngạc," bà nói. Trong bài phát biểu nhận giải đầy xúc động, El-Toukhy chia sẻ: “Quá trình thực hiện bộ phim này vô cùng khó khăn, không chỉ về mặt tài chính, hậu cần mà còn là cảm xúc nữa. Chiến thắng này giúp tôi có thêm nhiều sự tự tin để tiếp tục chứng minh và làm sáng tỏ sự hi sinh của những người phụ nữ vô danh trong lịch sử chung, để họ được đưa ra phía ánh sáng”.
Về thứ hai, giành giải Sư tử bạc là Possible Love của đạo diễn Hàn Quốc Lee Chang-dong. Đây được đánh giá là một câu chuyện đầy kịch tính, kể về một gia đình lao động phổ thông bị ảnh hưởng bởi cuộc đình công tại nhà máy nơi người cha làm việc, sau đó được một cặp vợ chồng giàu có, yêu nghệ thuật kết bạn và lợi dụng để làm phim tài liệu về mình. Trong giai đoạn tranh giải, đây được dự đoán là bộ phim dẫn đầu, vì thế việc về thứ hai khiến nhiều khán giả và giới phê bình tương đối bất ngờ. Cùng với Burning chuyển thể từ truyện ngắn của Haruki Murakami, đây được xem là một trong những tác phẩm xuất sắc của điện ảnh Hàn Quốc những năm gần đây. Một số nhà phê bình nhận định tác phẩm sẽ “ngắn gọn, sắc sảo và châm biếm hơn, trong đó ý định và hành vi của cặp vợ chồng giàu có sẽ bị lên án rõ ràng hơn” nếu được những nhà làm phim khác xử lí, nhưng cũng nhấn mạnh “Lee quá tinh tế, và một khi đã quen với nhịp điệu chậm rãi, có phần không dứt khoát trong cách ông ấy truyền tải thông điệp, thì bộ phim lại cuốn hút kì lạ”.
Bậc thầy Hàn Quốc Lee Chang-don khi chỉ giành Sư tử bạc.
Trong khi đó giải thưởng đặc biệt của ban giám khảo - tương đương người về thứ ba đã thuộc về bộ phim tài liệu NAZA của Yuval Abraham và Rachel Szor, kể về vụ thảm sát dân thường quy mô lớn ở dải Gaza có sự tham gia của trí tuệ nhân tạo. Bộ phim do hãng Guardian sản xuất này dựa trên lời khai của 24 nhân chứng nội bộ được phỏng vấn ẩn danh vào ban đêm trên các mái nhà ở Tel Aviv. Tựa phim lấy từ một từ viết tắt được cơ quan tình báo sử dụng để chỉ số lượng thường dân mà họ dự đoán sẽ thiệt mạng trong một cuộc không kích vào dải Gaza. Trước đó, đây cũng trở thành bộ phim được đón nhận hàng đầu tại sự kiện năm nay, ghi dấu tràng pháo tay dài đến 24 phút.
Về giải thưởng cá nhân, nhà làm phim Nga Ilya Khrzhanovsky cũng được vinh danh với giải Sư tử bạc cho Đạo diễn xuất sắc nhất với DAU - một tác phẩm tiểu sử về nhà vật lí lượng tử đoạt giải Nobel Lev Landau, người bị ép buộc tham gia chương trình vũ khí hạt nhân trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh. Bộ phim được quay tại Kharkiv từ năm 2008 đến năm 2011, trước khi cuộc xung đột bắt đầu. Tại cuộc họp báo diễn ra trong khuôn khổ LHP, Khrzhanovsky cho biết: “Điều duy nhất tôi mong muốn đó là hòa bình cho nhân loại này”. Giải cá nhân cuối cùng gọi tên John Malkovich với Volpi Cup cho Nam diễn viên xuất sắc nhất, nhờ vai diễn một đặc vụ CIA kì cựu lập dị, người mà chẩn đoán mắc bệnh ung thư khiến bản thân không ngừng đặt câu hỏi về đạo đức nghề nghiệp trong phim Wild Horse Nine của đạo diễn Ireland nổi tiếng Martin McDonagh .
Quy tụ những tên tuổi lớn
Nhìn tổng thể, kì tổ chức thứ 83 năm nay quy tụ nhiều nhà làm phim lớn, có nhãn quan độc đáo, thể hiện những chủ đề phức tạp và từng gặt hái được nhiều thành công tại các giải thưởng hàn lâm. Nổi bật hàng đầu có thể kể đến đạo diễn tiêu biểu của trào lưu Làn sóng mới Werner Herzog với tác phẩm Bucking Fastard, xoay quanh một cặp chị em rơi vào “lưới tình” của cùng một người đàn ông, từ đó đào hầm xuyên núi tìm đến vùng đất địa đàng mà mình hằng mơ. Trong khi đó Florian Zeller từng giúp diễn viên gạo cội Anthony Hopkins chạm tay đến tượng Oscar thứ hai cũng góp mặt với Bunker, xoay quanh một kiến trúc sư phải chọn lựa giữa sự nghiệp và hạnh phúc gia đình. Lấy bối cảnh Chile, nhà làm phim Ireland Martin McDonagh cũng giới thiệu Wild Horse Nine xoay quanh một đoạn lịch sử khốc liệt của đất nước này, sau hai phim Three Billboards Outside Ebbing, Missouri và The Banshees of Inisherin từng được đề cử Phim hay nhất tại giải Oscar….
Mathilde Arcel giành cú đúp thứ hai cho Woman Unknown.
Đến từ châu Á, LHP năm nay quy tụ những tên tuổi hàng đầu, gồm Hirokazu Kore-eda trở lại tranh giải với tác phẩm mới Look Back sau phim Sheep in the Box không gây được nhiều dấu ấn tại Cannes. Cũng không thể không kể đến Shinya Tsukamoto - người nổi tiếng với tác phẩm kinh dị, từng truyền cảm hứng cho David Fincher, Quentin Tarantino… nhưng lần này góp mặt với tác phẩm chính kịch phản chiến Mr. Nelson, Did You Kill People?. Cũng không thể không kể đến một trong những nhà làm phim đương đại được đánh giá cao nhất Hàn Quốc là Lee Chang-dong với tái xuất được mong chờ với Possible Love cuối cùng đã về thứ hai.
Năm nay, LHP Venice đánh dấu nhiều thay đổi quan trọng. Đầu tiên, trong ngày khai mạc, buổi gặp gỡ báo chí của ban giám khảo như thông lệ hàng chục năm qua đã bị hủy bỏ. Theo nhiều suy đoán, quyết định nói trên nhằm tránh những câu hỏi nặng tính chính trị, từ đó làm lu mờ khía cạnh nghệ thuật như đã xảy ra ở LHP Berlin hồi đầu năm nay. Tiếp theo, ở kì tổ chức này, giải Sư tử vàng được chọn ra bởi ban giám khảo do nữ đạo diễn Maggie Gyllenhaal có phim The Bride! gây chú ý hồi đầu năm nay giữ vị trí chủ tịch, tuy vậy nghịch lí là trong 21 tác phẩm tranh giải, chỉ có duy nhất Woman Unknown là được đạo diễn bởi một phụ nữ (nếu không tính một phim có đồng đạo diễn). Trước thực tế này, Gyllenhaal gọi đó là điều đáng tiếc nhưng không thể khác, bởi không thể đánh đổi chất lượng của LHP với mục tiêu bình đẳng giới.
Kết quả sau cuối đã gọi tên tác phẩm này, cho thấy một sự khẳng định với tài năng của một đạo diễn nữ cũng như câu chuyện về những cá thể bé nhỏ vô danh. Tuy các chiến thắng gây nhiều tranh cãi bởi nằm ngoài dự đoán, nhưng LHP Venice lần thứ 83 cho thấy nghệ thuật cùng với chính trị luôn luôn song hành, cũng như luôn có cơ hội cho những tài năng.
NGÔ MINH dịch từ The Guardian