Những tưởng sự hợp tác giữa MrBeast - YouTuber nổi tiếng nhất thế giới và James Patterson – người được mệnh danh là “ông hoàng trinh thám” sẽ mang đến một tác phẩm “hiện tượng”, thế nhưng thực tế hoàn toàn trái ngược.
Những tưởng sự hợp tác giữa MrBeast - YouTuber nổi tiếng nhất thế giới và James Patterson – người được mệnh danh là “ông hoàng trinh thám” sẽ mang đến một tác phẩm “hiện tượng”, thế nhưng thực tế hoàn toàn trái ngược.
MrBeast và James Patterson gây chú ý khi cùng nhau ra sách.
Mới đây, cả hai đã cùng ra mắt cuốn tiểu thuyết mới The Most Dangerous Games (tạm dịch: Những trò chơi hiểm nguy nhất). Thoạt nghe đây là một sự “dấn thân” vô cùng mới mẻ của hai tác giả, thế nhưng điều đó cũng không hẳn đúng. Bởi lẽ MrBeast, YouTuber nổi tiếng nhất thế giới, không hề xa lạ với việc đa dạng hóa lĩnh vực kinh doanh. Trên thực tế, bên cạnh kênh YouTube và chương trình truyền hình thực tế Beast Games được biết đến nhiều nhất, anh còn sở hữu thương hiệu bánh mì kẹp thịt MrBeast, thương hiệu kẹo Feastables, nền tảng tài chính Step và một thương hiệu đồ chơi.
Trong khi đó James Patterson cũng không hề xa lạ với việc hợp tác cùng những người nổi tiếng. Ông đã đồng tác giả nhiều cuốn sách với “nữ hoàng nhạc Country” Dolly Parton, vợ chồng cựu tổng thống Mĩ Bill & Hillary Clinton và nhiều người khác. Ông cũng cho ra đời một khối lượng tác phẩm phi thường với hơn 200 cuốn sách và tiếp tục tăng, nhiều cuốn trong số đó được viết với sự trợ giúp của các đồng tác giả. Chỉ riêng năm 2025, ông đã xuất bản đến 8 ấn phẩm. Do đó, theo cách nhìn này, ông và MrBeast không khác nhau mấy.
Điều đáng nói là trong một video quảng bá, MrBeast đã chia sẻ rằng: “Nếu bạn thích video của tôi, thì bạn cũng sẽ đồng thời yêu cuốn sách này.” Theo nghĩa nào đó, đây cũng chính là tiền đề cho sự tồn tại của The Most Dangerous Games. MrBeast có hơn 500 triệu người theo dõi trên YouTube, xấp xỉ 1/16 dân số toàn cầu, vì vậy dễ dàng suy ra sẽ có một lượng lớn độc giả biết đến và mua tác phẩm do nhà sáng tạo nội dung là đồng tác giả. Cũng vì lẽ đó, xét về số liệu, tác phẩm nhẽ ra phải bán đắt như tôm tươi, thế nhưng hiện thực thì khá phũ phàng. Theo “tin đồn” trong ngành xuất bản, số lượng đặt trước hiện nay chỉ ở mức bốn chữ số - con số cực kì nhỏ bé đối với một tựa được đồn đoán là đã đạt được thỏa thuận trị giá hơn 1 triệu USD với NXB HarperCollins. Đâu là lí do cho thực tế này?
Về phía mình, trong một cuộc phỏng vấn với PC Gamer, Mr.Beast cho biết bản thân muốn “khơi dậy niềm đam mê đọc sách ở cả một thế hệ” khi đồng chấp bút tác phẩm lần này. Có thể thấy đây là một mục tiêu có phần cao cả, và từ “ thế hệ” cũng rất thú vị khi ngụ ý cuốn sách nhắm đến đối tượng độc giả trẻ tuổi. Quả thực, khi đọc, không quá khó thấy lứa tuổi trung học cơ sở chính là “khách hàng” vô cùng tiềm năng. Nhưng nghịch lí thay quá trình quảng bá lại không hướng đến tệp độc giả này. Về mặt hình thức, The Most Dangerous Games phù hợp cho người trưởng thành, nhưng họ cũng không đọc nhiều như ta mong đợi. Vì vậy, nếu mục tiêu là thu hút độc giả ở mọi lứa tuổi, không có thói quen đọc sách, thì có lẽ đây là tác phẩm vô cùng hoàn hảo: dễ đọc, không có gì khó hiểu, cốt truyện gay cấn được chia thành nhiều chương ngắn với chủ đề và các nhân vật có phần quen thuộc... Do đó vấn đề đằng sau những con số đặt trước đáng thất vọng là cuốn sách này đang cố giải quyết một vấn đề mang tính hệ thống, trong hệ sinh thái văn hóa mà chính tác giả cũng là một phần: Người xem YouTube với các nội dung kiểu Mr.Beast thì không đọc sách, còn người đọc sách không xem Youtube. Cũng vì lẽ đó, “fan chung” của hai tác giả gần như không hề tồn tại trên cõi đời này.
Tuy vậy thì tác phẩm này lại chứa đầy ắp nghịch lí khiến ta không ngừng suy ngẫm.
Trở lại với lời quảng bá, hoàn toàn có lí do vì sao nhà sáng tạo nội dung lại tự tin như thế, bởi lẽ The Most Dangerous Games có thể được xem như một video YouTube của MrBeast chuyển thể thành sách. Câu chuyện như sau: 1.000 thí sinh từ khắp thế giới, những người đã chứng minh được một loại sức mạnh hoặc khả năng nội tại nào đó, được mời một cách bí mật tham gia một cuộc thi loại trực tiếp không qua sàng lọc (theo kiểu Squid Game) nhằm tìm kiếm "Người được chọn". Theo đó, người này không chỉ giành được một 1 tỉ USD mà còn sử dụng chính số tiền này giúp đỡ nhân loại theo cách của họ. Trong sách, bản thân MrBeast là nhà tư vấn cho các trò chơi nhưng cũng đồng thời là một thí sinh “nằm vùng”, che giấu nhân thân. Toàn bộ sự kiện được điều hành bởi một kiểu Wario MrBeast - nhân vật phản diện vô hình ban đầu được biết đến với cái tên "Người chủ trì". Họ chiến đấu xuyên qua những khu rừng đầy rắn, vượt qua các sông băng, đối mặt với loài cá mập vô cùng nguy hiểm… và đến sau cùng, chỉ còn một người tồn tại duy nhất.
Thẳng thắn mà nói đây là cuốn sách không quá xuất sắc, nhưng nó có đáng bị chỉ trích không? Nếu xét về mục đích giúp cho “một thế hệ mới yêu thích việc đọc”, thì câu trả lời là chưa chắc chắn. Chẳng hạn trong đời mỗi người không thiếu khoảnh khắc họ từng đọc phải những cuốn sách tệ trước khi chạm đến tác phẩm thật sự xuất sắc. Đó là quá trình không phải lúc nào cũng được đảm bảo. Bởi lẽ điều đó còn tốt hơn là không đọc gì cả. Tuy nhiên, bản thân cuốn sách là một “hiện vật” kì lạ, rất rất kì lạ, bởi đây là tác phẩm gần nhất mà MrBeast có thể diễn đạt một cách rõ nét thế giới quan của mình. Anh nổi tiếng là người không quan tâm đến chính trị và không muốn bàn luận về khía cạnh đạo đức đằng sau bất cứ hoạt động từ thiện “kì quặc” trên kênh của mình, nhưng Jimmy Donaldson – tên thật của anh – lại cho ta thấy một điều ngược lại.
Theo đó, Jimmy cũng đầy kinh hãi như bất kì ai trước những gì bản thân coi là một thế giới phản địa đàng nguy hiểm. Đó là lí do tại sao anh ta tham gia ngay từ đầu và sẵn lòng giúp đỡ mọi người bằng mọi cách có thể. Cuộc tìm kiếm “Người được chọn” là một điều mới mẻ, táo bạo, cần thiết, và anh đã ngây thơ tin vào chính điều này. Nhưng nghịch lí thay, Jimmy cũng đồng thời là một người theo chủ nghĩa lí tưởng. Theo đó, anh ta tin rằng một người đàn ông hoặc phụ nữ vĩ đại nào đó có khả năng thay đổi tiến trình lịch sử, giống như cách các nhà lãnh đạo vĩ đại luôn làm trong những thời khắc khủng hoảng của nền văn minh.
Tuy vậy đáng chú ý nhất là Donaldson dường như không coi bản thân là người góp phần vào viễn cảnh đen tối này bằng cách hứa hẹn những khoản tiền khổng lồ, có thể thay đổi cuộc đời của một ai đó chỉ để mua vui cho vài người khác. Điều này cũng có thể thấy trong cuốn sách, bởi điều mà “Người được chọn” phải làm hoặc có thể làm không bao giờ được xác định rõ mà chỉ được gọi một cách chung chung là “ngăn chặn chiến tranh” và “cứu trái đất”. Thoạt nghe điều này vô cùng ý nghĩa khi thông điệp xuyên suốt đã nhấn mạnh rằng tiền bạc không quan trọng, mà điều cần kíp như nhân vật nói: “Tiền bạc có thể thay đổi thế giới và nếu nằm trong tay người phù hợp, thì sự chuyển mình có thể rất nhanh.” Tuy vậy điều tréo ngoe là trong thế giới của MrBeast, tiền bạc chắc chắn rất quan trọng, và những nỗ lực mà mọi người sẽ làm để có được nó cũng chính là cách mà “đế chế click” của tên tuổi này được xây dựng nên.
Trên thực tế, con số đặt trước có phần ít ỏi có thể không phản ánh nhiều điều vì chưa đến đúng thời điểm. MrBeast, theo đó, đã đăng một video vào ngày phát hành sách, thông báo rằng nếu mua một ấn bản, độc giả bất kì sẽ có cơ hội trúng thưởng đến 1 triệu USD. Cụ thể, nếu “tậu” phiên bản bìa cứng trong vài tuần đầu tiên sách được phát hành, độc giả có thể đăng kí để được chọn tham gia một trò chơi của MrBeast trên kênh YouTube ở ngoài đời thực. Và tất nhiên, đây là những tuần mà doanh số bán hàng quan trọng nhất để tạo nên các thành tích. Theo nghĩa nào đó, cuốn sách của Donaldson về việc người tốt không muốn tiền mà muốn giúp đỡ người khác, giờ rất có thể sẽ kiếm được rất nhiều tiền vì độc giả của nó muốn có tiền bạc.
Chính tại nơi này ta thấy nghịch lí lớn nhất của The Most Dangerous Games. Theo đó, cuốn sách kể về một thế giới nơi tiền bạc được xem là thứ yếu, nơi một tỉ USD cuối cùng chỉ có ý nghĩa khi nằm trong tay một người đủ tốt để dùng nó cứu chính nhân loại này. Thế nhưng trong cuộc đời thực, một tỉ USD khác lại được sử dụng để khiến người ta mua cuốn sách ấy. Do đó không quá khó thấy người đọc được khuyến khích bước vào câu chuyện bằng một động lực hoàn toàn trái ngược với thông điệp chính: không phải để cứu thế giới, không phải vì yêu thích việc đọc, mà vì biết đâu mình sẽ trở thành người nhận được tiền?
NGÔ THUẬN PHÁT dịch từ bài viết trên Slate