Mới đây, ban giám khảo giải Pulitzer đã trao giải thưởng hạng mục hư cấu năm 2026 cho Daniel Kraus với tác phẩm Angel Down, một câu chuyện về Thế chiến thứ nhất được kể bằng một câu dài duy nhất.
Mới đây, ban giám khảo giải Pulitzer đã trao giải thưởng hạng mục hư cấu năm 2026 cho Daniel Kraus với tác phẩm Angel Down, một câu chuyện về Thế chiến thứ nhất được kể bằng một câu dài duy nhất. Đây là chiến thắng gây bất ngờ lớn, bởi tác phẩm hầu như không xuất hiện ở các giải thưởng danh giá suốt một năm qua, trong khi Kraus vốn có sở trưởng viết tiểu thuyết kinh dị, khoa học - viễn tưởng - thể loại thường bị bỏ qua trong dòng văn chương hàn lâm.
6 cuốn sách thắng giải Pulitzer 2026.
Ở tuổi 50, Kraus đã có chiến thắng lớn đầu tiên với sách này. Lấy bối cảnh Thế chiến thứ nhất, Angel Downs được kể hoàn toàn bằng một câu duy nhất, pha trộn giữa kinh dị, chủ nghĩa hiện thực huyền ảo và hình ảnh chiến tranh tạo nên trải nghiệm đọc sách độc đáo. Tiểu thuyết xoay quanh một nhóm binh lính trong khi ra trận đã tình cờ gặp một thiên thần có quyền năng kết thúc chiến tranh trên chiến trường Pháp. Tuy vậy thay vì hướng đến một mục tiêu chung dành cho nhân loại, họ lại sử dụng đặc quyền nói trên cho ý đồ riêng. Ủy ban giải thưởng ca ngợi cuốn sách là "một kiệt tác về mặt phong cách, kết hợp giữa ngụ ngôn, chủ nghĩa hiện thực huyền ảo và khoa học viễn tưởng để trở thành một tổng thể mạch lạc, được kể chỉ bằng một câu duy nhất."
Trong suốt văn nghiệp, Kraus đã ra mắt 31 tác phẩm ở đa dạng màu sắc, thể loại, từ đen tối như kinh dị, khoa học - viễn tưởng đến từng hợp tác với những đạo diễn hàn đầu như George Romero và Guillermo del Toro. Đơn cử tiểu thuyết Whalefall của ông từng đoạt giải Alex Award, lọt vào vòng chung kết giải thưởng sách Los Angeles Times Book Prize, và được NPR, New York Times, Amazon, Chicago Tribune cùng nhiều tờ báo khác bình chọn là một trong những cuốn sách hay nhất năm 2023. Nói về nghiệp viết, ông bộc bạch: “Tôi có hành trình sáng tác tương đối kì lạ, và luôn thấy vui vì nhiều độc giả đã chọn gắn bó với mình suốt nhiều năm qua”. Ông tiết lộ bản thân thường xuyên viết xen kẽ các thể loại, từ sách thiếu nhi, truyện tranh, sách kinh dị, cho đến khoa học viễn tưởng và nhiều thể loại khác nữa.
Chia sẻ về phản ứng của mình, Kraus cho biết khi nhận được hàng loạt tin nhắn vào buổi chiều giải thưởng công bố, ban đầu ông nghĩ đó chỉ là những lời trêu chọc. Khi số lượng ngày càng tăng lên, ông bắt đầu lo lắng liệu rằng bản thân có làm gì sai. Chỉ khi biên tập viên nhắn tin xác nhận, ông mới tin đây hoàn toàn là thật. Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với một hãng tin, Kraus chia sẻ bản thân "vô cùng biết ơn và vinh dự" khi được nhận giải thưởng này, nhưng cho biết ông chưa bao giờ nghĩ đến kịch bản chiến thắng: “Tôi thường không quá để ý đến những chuyện này. Tôi chỉ đơn thuần là thích viết lách mà thôi. Đó là điều tôi thích làm nhất.”
Cũng lọt vào danh sách sau cùng là Torrey Peters với cuốn tiểu thuyết Stag Dance: A Quartet và Katie Kitamura với Audition. Trong tuyển tập gồm một tiểu thuyết và ba truyện ngắn, con mắt tinh tường của Torrey Peters khi nhìn về những góc khuất của cộng đồng và khát vọng của họ đã đẩy văn học chuyển giới lên tầm cao mới. Theo ban giám khảo, Stag Dance là “một tuyển tập khám phá nhận thức về giới tính thông qua các hình thức văn chương tưởng chừng quen thuộc nhưng lại mang đến hiệu ứng kì lạ, đầy thách thức và mới mẻ.”
Còn với Audition, Katie Kitamura đã có một năm vô cùng thành công khi cuốn sách lọt vào danh sách rút gọn của hàng loạt giải thưởng danh giá, trong đó có Booker, Women’s Prize for Fiction… Lấy bối cảnh New York, tiểu thuyết kể về một nữ diễn viên đang tập dượt cho vở kịch The Opposite Shore thì một ngày nọ, vô tình gặp được người đàn ông trẻ tên Xavier và được cho biết đây là con trai mình. Liệu rằng điều này có phải sự thật? Theo ban giám khảo “đây là một tiểu thuyết chứa đựng hai câu chuyện đối lập dường như không liên quan đến nhau, qua đó nhấn mạnh sự không chắc chắn, mâu thuẫn và tương đồng, từ đó đề cập đến vai trò mà chúng ta đảm nhận trong cuộc sống cũng như nhận thức về bản thân mình.”
Daniel Kraus gây bất ngờ khi được gọi tên ở giải Pulitzer.
Cũng trong năm nay, một nhà văn khác cũng được xướng tên là Yiyun Li (Lý Dực Vân) với Things in Nature Merely Grow ở hạng mục hồi kí, như một ghi chép chân thật về cuộc sống của bà sau cái chết của 2 người con trai vì tự sát. Ban giám khảo giải Pulitzer mô tả cuốn sách là "một câu chuyện cảm động và đầy tính khám phá của một nhà văn về việc mất đi người con trai út sau hơn 6 năm từ khi người con trai cả của bà qua đời theo cách tương tự. Đây có thể nói là một hồi kí giản dị và kiên cường, xoay quanh sự chấp nhận, tập trung vào sự thật, ngôn ngữ và sự bền bỉ của cuộc sống." Yiyun Li trước đây cũng lọt vào vòng chung khảo của giải thưởng này. Vào năm 2024, bà góp mặt trong Top 3 chung cuộc với tập truyện ngắn Wednesday's Child . Các truyện ngắn và tiểu thuyết của bà đã giành được nhiều giải thưởng, trong đó có Giải PEN/Hemingway cho Ngàn năm thiện nguyện và Giải PEN/Faulkner cho tiểu thuyết The Book of Goose. Hiện bà đang giảng dạy tại Đại học Princeton.
Cũng lọt vào vòng chung khảo là 3 hồi kí: Clam Down: A Metamorphosis của Anelise Chen có nội dung độc đáo, xoay quanh một người phụ nữ bỗng dưng biến thành… loài sò và hành trình tìm lại ngọn nguồn của mình. Cuốn sách được đánh giá cao vì thứ văn xuôi êm ái, được lấy cảm hứng từ nghệ thuật, văn học và lịch sử tự nhiên, qua đó đã mở ra một câu chuyện phức tạp về sự kết nối giữa các loài mà trong đó con người học được những bài học về sự thích nghi và sinh tồn từ những “họ hàng” thân mềm của mình. Cũng nằm trong danh sách là Bibliophobia: A Memoir xoay quanh những cuốn sách có quyền năng thay đổi thực tại mạnh mẽ của Sarah Chihaya và I'll Tell You When I'm Home: A Memoir của Hala Alyan, nói về hành trình chờ đợi sinh linh nhỏ bé được mang thai hộ có nhiều cảm xúc.
Trong khi đó ở hạng mục kịch nghệ, vở kịch hồi ức Liberation của Wohl quy tụ nhiều nhà nữ quyền thuộc làn sóng thứ hai để làm rõ sự kì thị phụ nữ, chứng sợ đồng tính, bạo lực gia đình và các vai trò giới tính có tính khuôn mẫu đã được xướng tên. Di chuyển giữa quá khứ và hiện tại, 6 diễn viên gây ấn tượng mạnh khi bất ngờ cởi bỏ quần áo trong cảnh mở đầu của màn thứ 2. Chiến thắng này đến ngay trước thềm đề cử giải Tony, nơi vở Liberation được dự đoán sẽ nhận được đề cử cho vở kịch mới hay nhất.
Các giải thưởng khác cũng được trao cho We the People: A History of the US Constitution của Jill Lepore ở hạng mục lịch sử, được xem là tác phẩm độc đáo hàng đầu nói về Hiến pháp trong nhiều thập kỉ qua – và là cuốn sách bổ sung thiết yếu cho cuốn lịch sử nổi tiếng về Hoa Kì These Truths trước đó của bà. Ở hạng mục tiểu sử, Amanda Vaill đã được gọi tên với Pride and Pleasure: The Schuyler Sisters in an Age of Revolution, xoay quanh hai “người phu nữ tóc nâu đặc biệt” của Alexander Hamilton - những người chống lại số phận định sẵn cũng như bị cuốn vào vòng xoáy với cuộc chiến tranh Anh Quốc. Trong khi đó There is No Place for Us: Working and Homeless in America của Brian Goldstone cũng được xướng tên ở hạng mục phi hư cấu, xoáy sâu vào thực trạng các gia đình hạt nhân tuy rất cố gắng và nỗ lực nhưng không thể “an cư lạc nghiệp” ở các thành phố ngày càng bùng nổ về quy mô và dân số của Hoa Kì với mức chi trả ngày càng tăng cao.
Giải thưởng thơ năm nay được xác định thuộc về Ars Poeticas của Juliana Spahr mà ban giám khảo nhận định tác giả đã “nhìn nhận lại sự vỡ mộng cá nhân, từ đó đặt ra câu hỏi về mối quan hệ của mình với các loại hình nghệ thuật, cộng đồng và những khuôn khổ chính trị”. Cuối cùng, giải thưởng âm nhạc được trao cho Gabriela Lena Frank với Picaflor: A Future Myth, một tác phẩm giao hưởng lấy cảm hứng từ truyền thuyết Andes và các vụ cháy rừng ở California.
NGÔ THUẬN PHÁT dịch từ nhiều nguồn