Thứ Tư, 18/11/2026 22:49

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa: Văn học nghệ thuật Quân đội không được chùn bước

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa đến thăm và làm việc với Tạp chí Văn nghệ Quân đội trước thềm Ngày Văn hoá Việt Nam.

Chiều 18/11, Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, đến thăm, động viên và làm việc với đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên Tạp chí Văn nghệ Quân đội trước thềm Ngày Văn hoá Việt Nam 24/11. Đại tướng chúc các nhà văn quân đội luôn có sức khoẻ, thành công, tài năng, khát vọng và cống hiến.

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa.
Dấu ấn 70 năm bản lĩnh người chiến sĩ - nghệ sĩ trên mặt trận tư tưởng

Cuộc gặp mặt diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa đặc biệt: năm đầu tiên Đảng và Nhà nước có chủ trương lấy Ngày Văn hóa Việt Nam là ngày nghỉ lễ để toàn dân cùng tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật. Báo cáo với Thủ trưởng Tổng cục Chính trị và đoàn công tác, Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai, Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội cho biết, trước những biến động của đời sống văn học nghệ thuật hiện nay, đội ngũ nhà văn Quân đội luôn giữ vững bản lĩnh chính trị, truyền thống văn nghệ cách mạng và đang hết sức khẩn trương chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống (tháng 1/1957 - tháng 1/2027) cùng vinh dự đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba.

Trong thời gian qua, Tạp chí đã có nhiều dấu ấn nổi bật trong thực hiện nhiệm vụ: phát hành ấn phẩm Văn hóa Quân sự duy trì ở mức 32.000 bản/quý, đứng nhóm đầu của báo giấy cả nước và đến tận tay cán bộ, chiến sĩ nơi biên giới, hải đảo, đồn biên phòng, Trường Sa; phối hợp với Binh chủng Đặc công tổ chức thành công Hội thảo "70 năm Văn nghệ Quân đội: Hành trình của những nhà văn - chiến sĩ" và chương trình thực tế xúc động cho 100 văn nghệ sĩ tại Nhà lưu niệm Đặc công; hoàn thành bản thảo bộ sách dày gần 5.000 trang về 8 nhà văn của Tạp chí được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh... đồng thời, Tạp chí đang triển khai kế hoạch gặp mặt tri ân đội ngũ văn nghệ sĩ Quân giải phóng miền Nam và Văn nghệ Quân đội tại phía Nam.

Lắng nghe báo cáo, Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa bày tỏ niềm xúc động khi trở lại số 4 - Lý Nam Đế. Nhắc lại cội nguồn lí luận của Đảng về văn hóa từ Cương lĩnh đầu tiên, Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943 với ba nguyên tắc “Dân tộc, Khoa học, Đại chúng”, đến lời hiệu triệu của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc ngày 24/11/1946: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, Đại tướng nhấn mạnh sự tiếp nối mạch nguồn tư tưởng xuyên suốt của Đảng ta về văn hoá văn nghệ.

Từ dấu mốc Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021 chúng ta đã đưa hệ giá trị quốc gia, văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam vào Văn kiện Đại hội XIV của Đảng cùng chương trình hành động của Chính phủ, Đại tướng khẳng định văn hóa đang đứng trước vận hội và yêu cầu phát triển mới. Dẫn lời dạy của Bác Hồ: “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận, anh chị em chiến sĩ trên mặt ấy”, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị đánh giá cao vị thế của Tạp chí Văn nghệ Quân đội, với 12 nhà văn được đặt tên đường phố, trường học; 8 nhà văn được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và 33 nhà văn được tặng Giải thưởng Nhà nước về VHNT.

Đặc biệt, nhấn mạnh về dấu mốc 70 năm Ngày truyền thống Tạp chí Văn nghệ Quân đội đang đến rất gần, Đại tướng chỉ rõ: giá trị của 70 năm truyền thống ấy cần phải được tôn vinh xứng tầm thông qua công tác truyền thông, báo chí, các tác phẩm, tác giả và các hình thức khác nhau. Việc này không chỉ là việc riêng của Tạp chí Văn nghệ Quân đội mà là việc chung của công tác tư tưởng trong toàn quân, đòi hỏi Cục Tuyên huấn và các cơ quan chức năng của Tổng cục Chính trị phải cùng chung tay phối hợp thực hiện.

Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai, Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội báo cáo những thành tích nổi bật của Tạp chí.

"Không được nhụt chí, lúc này là lúc phải tiên phong"

Trước những biến động và thách thức của đời sống văn học nghệ thuật hiện nay, Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa truyền đi thông điệp mạnh mẽ từ Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng: đội ngũ văn nghệ sĩ Quân đội tuyệt đối không được nhụt chí hay thu mình để tìm sự an toàn khi xuất hiện một vài hiện tượng thiếu sót cá biệt. "Ai sai thì sai, nhưng văn học nghệ thuật Quân đội của chúng ta không được chùn bước. Lúc này là lúc phải tiên phong" - Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa khẳng định.

Ghi nhận sự nỗ lực của các thế hệ cầm bút từ thời kháng chiến đến công cuộc đổi mới, đặc biệt là sự tiếp nối của lớp nhà văn trẻ (như nhà văn Đinh Phương, thế hệ 9X đã đạt Giải thưởng Tác giả trẻ của Hội Nhà văn Việt Nam do Chủ tịch nước trao tặng), Đại tướng nhấn mạnh tính đặc thù của sáng tạo nghệ thuật. Theo đồng chí, văn học nghệ thuật phải gắn liền với chính trị, đường lối của Đảng nhưng không phải là sự sao chép khô cứng của người làm công tác lãnh đạo hay tuyên huấn, sức sống của văn chương nằm ở sự cá nhân hóa tư duy, sự tinh tế và tài ba của người nghệ sĩ khi khai phá những góc khuất trong tâm hồn con người, biến những giá trị lịch sử thành cảm xúc thẩm mĩ sâu sắc để lan tỏa tới công chúng.

5 yêu cầu chiến lược cho chặng đường mới

Hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Tạp chí Văn nghệ Quân đội (2027) và xa hơn là 100 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (2030), Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa trực tiếp "đặt hàng" đội ngũ văn nghệ sĩ Quân đội tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm như:

Một là, Sáng tạo những tác phẩm tầm cỡ hướng tới 100 năm thành lập Đảng: Chủ động nghiên cứu, đầu tư xây dựng các công trình, tác phẩm văn học nghệ thuật có chiều sâu tư tưởng và giá trị nghệ thuật cao, xứng tầm với sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Hai là, Đào sâu đề tài lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng: Đại tướng lưu ý quá khứ hào hùng chưa bao giờ lùi xa, đặc biệt qua Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, những cuộc khai quật mộ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng (TP. Hồ Chí Minh), Xóm Ruộng (Đồng Nai), từ những căn hầm nơi đồng đội ôm lấy nhau hy sinh dưới làn đạn địch, đến những kỉ vật như chiếc đồng hồ, chiếc xà cột hay câu chuyện tình yêu bất tử của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên qua năm tháng làm chúng ta như sống cùng quá khứ, Đại tướng yêu cầu các cơ quan chức năng tạo điều kiện tối đa để các nhà văn trực tiếp đi thực tế, chạm tay vào lịch sử để viết nên những trang văn lay động.

Ba là, Khắc họa phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ thời kì mới và những nhiệm vụ thầm lặng: Không chỉ trong chiến đấu, vẻ đẹp của người lính hôm nay còn tỏa sáng trên mặt trận lao động sản xuất, cứu hộ cứu nạn trong nước và thực hiện nghĩa vụ quốc tế. Người cầm bút cần nhạy bén phát hiện, nâng tầm những hi sinh thầm lặng ấy thành hình tượng nghệ thuật tiêu biểu.

Bốn là, diễn giải và chọn lựa 4 hệ giá trị cốt lõi của đất nước: Thông qua lăng kính văn học, làm sáng tỏ mối quan hệ biện chứng giữa hệ giá trị quốc gia, văn hóa, chuẩn mực con người và gia đình Việt Nam. Phía sau sự hi sinh của người chiến sĩ là bóng dáng của cha mẹ, hậu phương và tình yêu đôi lứa - những "góc khuất" giàu tính nhân văn cần được khai thác để bồi đắp bản lĩnh văn hóa dân tộc.

Năm là, nâng tầm lí luận phê bình và đổi mới công tác quảng bá: Đẩy mạnh lí luận phê bình văn học nghệ thuật sắc bén; đồng thời tận dụng tối đa hệ thống chuyển đổi số, báo chí, phát thanh, truyền hình để đưa tác phẩm của các nhà văn đến gần hơn với bộ đội và nhân dân. Đại tướng gợi mở việc tuyển chọn những tác phẩm giàu triết lí nhân sinh để gửi tặng các đồng chí lãnh đạo, đại biểu Quốc hội, các chức sắc tôn giáo và đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào có đạo, biến văn chương thành cầu nối gắn kết lòng dân.

Chăm lo từ "ngọn lửa" sáng tạo đến cơ sở vật chất

Lắng nghe tâm tư của nhà văn Đỗ Bích Thúy về việc tổ chức các cuộc thi sáng tác dài hơi (mở rộng sang cả thể loại tiểu thuyết để thu hút các cây bút trẻ gen Z, 9X) nhằm tạo nguồn kế cận vững chắc, Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa hoàn toàn nhất trí và yêu cầu các cơ quan chức năng của Tổng cục Chính trị phối hợp chặt chẽ, tạo cơ chế thuận lợi nhất cho Tạp chí tổ chức các sân chơi văn chương uy tín.

Bên cạnh đó, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị cũng trực tiếp chỉ đạo Cục Hậu cần và các cơ quan liên quan triển khai hiệu quả nguồn vốn đầu tư trung hạn (giai đoạn 2026-2030) để cải tạo, chỉnh trang trụ sở số 4, Lý Nam Đế. Đại tướng lưu ý việc tu bổ phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định bảo tồn kiến trúc di sản của ngôi biệt thự cổ xây dựng từ năm 1956, nhưng nội thất và công trình phụ trợ bên trong phải được đầu tư hiện đại, bài bản để đảm bảo điều kiện làm việc, ăn ở tốt nhất cho cán bộ, nhân viên.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ vững bản sắc sáng tạo con người, Đại tướng nhắc nhở: "dù ứng dụng khoa học công nghệ nhưng phải là sản phẩm trí tuệ của chính mình, chứ không phải của AI". Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị cũng gửi lời chúc sức khỏe, thành công tới toàn thể đội ngũ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ của Văn nghệ Quân đội và kì vọng các nhà văn sẽ luôn thành công, tài năng, khát vọng và cống hiến để 5 năm tới có thêm nhiều tác phẩm xuất sắc, xứng tầm với truyền thống của Tạp chí và hướng tới 100 năm Ngày thành lập Đảng.

Đại tướng cùng đoàn công tác chia sẻ với các nhà văn quân đội. Ảnh: PV

Bên lề cuộc gặp

Chia sẻ với các nhà văn Quân đội về sức lan tỏa của văn chương viết về người lính, Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa xúc động kể lại kỉ niệm khi đồng chí còn công tác tại Ban Tuyên giáo Trung ương. Ngày 6/1/2015, Trung tướng Nguyễn Trọng Nghĩa khi ấy đến dự Lễ trao giải Cuộc thi Truyện ngắn 2013-2014 và trao giải Nhất cho nhà văn Nguyễn Thị Kim Hoà. Cảm kích trước nghị lực và tác phẩm viết về đề tài người lính đạt giải thưởng đó, tháng 2/2023, đồng chí cùng Bí thư Tỉnh ủy và lãnh đạo tỉnh Ninh Thuận bấy giờ đã trực tiếp đến thăm và động viên nhà văn tại nhà riêng.

Tại ngôi nhà nhỏ, chứng kiến cảnh cô gái nhỏ bé, sức khoẻ yếu, nhưng không chùn trước khó khăn và luôn khao khát sáng tạo nghệ thuật Nguyễn Thị Kim Hoà đồng thời là chỗ dựa cho cả gia đình, lo cho cha mẹ, lo cho em, gánh vác gia đình và mở lớp dạy học cho các cháu nhỏ trong vùng, Đại tướng vô cùng khâm phục nghị lực của một người viết vươn lên trong văn chương và trong cuộc sống. Từ đó cho thấy Văn nghệ Quân đội đã vinh danh đúng tác giả tác phẩm xứng đáng, tạo uy tín của một cuộc thi văn chương có bề dày truyền thống của Quân đội và cả nước, nơi ghi nhận, tôn vinh, nâng cánh cho các tài năng văn học của đất nước. 

HOÀNG OANH