Kỷ niệm về một cuộc sinh hoạt học thuật ở Nhà số 4

Chủ nhật - 11/03/2012 22:15
Cuộc sinh hoạt ấy cách nay dễ đến 8,9 năm nhưng tôi cứ nhớ đến từng chi tiết, từng gương mặt, từng câu nói, … Bởi nó ăn đậm vào tâm trí…

Tôi là người có tham gia viết nghiên cứu phê bình lại từng giảng dạy ở nhiều bậc học, từ phổ thông đến đại học rồi sau đại học nên thường được dự nhiều các cuộc tọa đàm trao đổi về các vấn đề nghiên cứu khoa học văn học. Ấn tượng chung từ các cuộc sinh hoạt như vậy là rất bổ ích cho cá nhân mình, vì được mở mang nhiều từ kiến thức đến cách tiếp cận rồi cách viết… sao cho uyển chuyển hợp lý với từng vấn đề. Các diễn giả vì hầu như đều là chuyên gia nên khi nói ra đã thấy họ là bậc thầy của mình về phương diện ấy. Đó thực sự là trao đổi khoa học trên tinh thần hiểu biết, tìm tòi, khám phá và tôn trọng lẫn nhau.

Sinh hoạt học thuật ở Nhà số 4 thì còn hơn cả thế nữa.

Đó là buổi tọa đàm về tiểu thuyết Cuộc đời dài lắm của nhà văn Chu Lai. Tôi vẫn nhớ những người tham gia. Các nhà tiểu thuyết lừng danh của tiểu thuyết Việt Nam đương đại: Nguyễn Trí Huân, Khuất Quang Thụy, Lê Lựu, Ma Văn Kháng, Nguyễn Bảo… Các nhà nghiên cứu phê bình: Lý Hoài Thu, Nguyễn Hữu Sơn, Trần Ngọc Vương, Bùi Việt Thắng, Trịnh Đình Khôi, Hồng Diệu, Ngô Vĩnh Bình, Nguyễn Hòa… Về phía Nhà xuất bản Quân đội, nơi là “bà đỡ” của tác phẩm có nhà văn Nguyễn Tiến Hải. Hơn cả thế nữa là thế nào? Vì đã đọc kỹ nên tôi biết các nhà nghiên cứu nói rất đúng, rất sâu về tác phẩm. Dưới góc độ nhân vật thì nhà văn đã dùng phép dồn tụ để đẩy nhân vật đến tận cùng của bi kịch. Nhìn chung con người trong tiểu thuyết Chu Lai là con người của bi kịch, con người của những mâu thuẫn với những số phận tận cùng ngang trái, có nhân cách vô cùng cao thượng hoặc tận cùng của sự đểu giả…Nhìn vào mô hình kết cấu, tiểu thuyết thường được xây dựng trên hai trục thời gian quá khứ và hiện tại xen kẽ và lồng vào nhau rất chặt.Ở góc độ trần thuật nhà văn đã tạo ra một sự di động luân phiên các điểm nhìn tạo ra sự đa dạng các bình diện miêu tả. Thủ pháp cắt dán của điện ảnh được huy động tối đa. Các câu văn được làm duyên bằng các tu từ nghệ thuật so sánh và liên tưởng… Tức là những thành công của tác phẩm được soi chiếu từ nhiều góc độ. Và cả những hạn chế được mổ xẻ, như lạm dụng các yếu tố ngẫu nhiên, các cảnh gợi tình, làm tình hơi nhiều vừa gây phản cảm vừa không ăn nhập gì nhiều đến tính cách nhân vật và biến cố của tiểu thuyết…

Các nhà nghiên cứu thì nói đúng nói sâu như vậy còn các nhà văn thì nói lại thật hay!

Vì là người trong nghề nên các sự “bếp núc” và kinh nghiệm viết văn về xây dựng đề cương, cảm hứng sáng tạo, cách xây dựng nhân vật, bố trí các tình tiết văn chương… được các nhà tiểu thuyết đưa ra để đối chiếu, lý giải, tường minh… thật có sức lôi cuốn. Nói như Hoài Thanh là phê bình kiểu này là “lấy hồn tôi để hiểu hồn người”, phê bình lối tri âm. Nói hay nhất là tiểu thuyết gia Ma Văn Kháng. Ông đứng ở nhiều góc độ để phân tích, vừa nói về kinh nghiệm viết tiểu thuyết của nhà văn, kinh nghiệm đọc của độc giả từng trải… Ông phản biện lại ý kiến cho rằng cảnh làm tình, gợi tình hơi nhiều. Nhà văn hăng lên, đang ngồi liền đứng bật dậy chiêu tuyết cho vấn đề tính dục trong văn học và kêu gọi nhà văn nên viết về tình dục, tình yêu nồng nàn hơn, dĩ nhiên tình dục tình yêu chỉ là phương tiện để đi tới mục đích nghệ thuật là ca ngợi vẻ đẹp phồn thực cường tráng của con người…Cả cử tọa vỗ tay hoan hô những điều tâm huyết của nhà văn lão thành.

Tôi thì lại rút ra được một kinh nghiệm: Từ nay buổi sinh hoạt học thuật nào mà có các nhà văn tham dự thì cố gắng không thể bỏ. Và tôi đã làm như vậy và mãi sẽ như vậy để được hiểu biết hơn!


NGUYỄN THANH TÚ

 

 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Tôi viết truyện ngắn Ngôi nhà xưa bên suối trong khoảng thời gian gần một tháng, là thời gian kí ức thì gần cả cuộc đời. Không chỉ với ai theo nghiệp văn chương, khi có tuổi hình như con người ta hay sống với hoài niệm. Đời buồn, vui ai chẳng từng, nhưng dù thế nào cũng đều thành vốn sống, chắp cánh ước mơ, hay giúp an ủi lòng mỗi khi cô quạnh. (CAO DUY SƠN)

 
Cám ơn anh bán giày

Cám ơn anh bán giày

Thực tế, bọn bán sách tránh xa bọn bán giày, vì không cùng “phân khúc thị trường”. Nhưng hề gì? Làm nhà văn thật sướng, nhặt anh bán sách nhét vào cạnh anh bán giày, thế là thành truyện. Gì chứ nghề bán sách mình có đầy kinh nghiệm... (TÔ HẢI VÂN)

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

Quảng cáo