Văn học thị trường: “Tại sao chưa có tác phẩm đỉnh cao?”

Thứ ba - 30/08/2016 04:37
chu phoong arial moi copy - Văn học Việt Nam đương đại đang hình thành một thị trường văn học sôi động và phức tạp, đòi hỏi giới nghiên cứu cần có những phân tích, lý giải một cách khách quan, khoa học. Hướng tới việc nhận diện, phân tích, đánh giá tình hình phát triển thị trường văn học và văn học thị trường hiện nay, ngày 29/8, tại Hà Nội, Viện Văn học tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia: “Thị trường văn học và văn học thị trường: Lý luận và thực tiễn”.
 
Toàn cảnh hội thảo
 
Hội thảo quy tụ gần 50 tham luận của các đại biểu đến từ các viện nghiên cứu, các cơ sở đào tạo, các cơ quan văn hóa - văn nghệ trên toàn quốc, tập trung vào một số vấn đề như:
- Những vấn đề lý luận chung về văn học thị trường, quan niệm về văn học thị trường, mối quan hệ tương tác giữa văn học và thị trường; văn học thị trường với văn học đại chúng, văn học mạng, văn học giải trí; tương quan giữa văn học thị trường với văn học đặc tuyển.
- Quá trình hình thành và phát triển thị trường văn học ở các nền văn học trên thế giới; tác động của kinh tế thị trường đến đời sống văn chương; những biến chuyển của đời sống văn hóa và văn học Việt Nam trong cơ chế thị trường.
- Đánh giá thực trạng và các xu hướng phát triển của văn học thị trường ở Việt Nam, vấn đề chất lượng và giá trị của các tác phẩm, vấn đề thị hiếu và nhu cầu của người đọc đối với văn học thị trường.
- Những khả năng và hạn chế của văn học thị trường nói riêng và văn học nói chung trong nền kinh tế thị trường, những thách thức đối với nhà quản lý, giới sáng tác và phê bình.
- Giải pháp phát triển văn học Việt Nam trong kinh tế thị trường, những cơ chế, chính sách đối với thị trường văn học và văn học thị trường.

Trong thời gian một ngày, có 20 tham luận được chọn trình bày tại Hội thảo. PV VNQĐ online ghi nhanh một vài ý kiến nổi bật:
“Ở các nước vốn là xã hội chủ nghĩa nay chuyển sang kinh tế thị trường, khi nói đến mối quan hệ giữa văn học và kinh tế thị trường thường nêu lên nhiều mặt trái của nó. Tuy nhiên thị trường đã có ít nhất hơn ba trăm năm lịch sử, và đã sáng tạo ra những giá trị văn học bất hủ của nhân loại từ chủ nghĩa lãng mạn đến chủ nghĩa hiện đại, hậu hiện đại ngày nay. Vì vậy thiết nghĩ cần xem xét tác động qua lại giữa văn học và thị trường như một hiện tượng khách quan. Quan hệ văn học và thị trường, tức thị trường sách, ít nhất có ba khía cạnh: 1/ văn học trở thành hàng hóa, 2/ thị trường là môi trường tiếp xúc bình đẳng, và 3/ cung và cầu là quy luật điều tiết của thị trường” (GS Trần Đình Sử).

“Mặc dù kinh tế thị trường lành mạnh, chân chính, lấy chữ TÍN làm đầu có nhiều tác dụng tích cực cho sáng tác văn học, nhưng trên thực tế lại hàm chứa rất nhiều mâu thuẫn ngay trong đặc trưng bản chất của chúng. Vậy chúng ta hãy cùng nhau bình đẳng, thành tâm, mạnh dạn tìm tòi phương hướng tổng quát để giải quyết” (GS Phương Lựu).

“Văn học Việt Nam từ thời trung đại chuyển sang thời hiện đại đã là một văn học khác về nguyên tắc. Tìm hiểu diễn trình chuyển hóa này để thấy được cái khác ấy là công việc có tầm quan trọng. Hơn nữa, chính cái khác này cho phép nhận diện được tính chất của văn học đương đại khá đa tạp hiện nay. Đến với vấn đề này, có thể, có nhiều cách tiếp cận. Nhìn văn học Việt Nam từ “văn hóa quà tặng” đến “văn hóa hàng hóa” là một cách. Trên thế giới, quà tặng và hàng hóa là những sự kiện nối tiếp nhau trong sự phát triển xã hội, nhưng ở Việt Nam lại là những sự kiện gối tiếp, thậm chí tồn tại cùng nhau. Bởi thế, nó mang tính chất của một sự kiện xã hội tổng thể và, do đó, xã hội mang nó ít nhiều vẫn là một xã hội tổng thể. Từ góc nhìn này, văn học Việt Nam được nhìn nhận rõ ràng hơn” (PGS, TS Đỗ Lai Thúy).

“Khi tác phẩm văn chương trở thành một loại hàng hóa (dù là hàng hóa đặc biệt) thì đã mang chứa hai thuộc tính cơ bản của hàng hóa là giá trị và giá trị sử dụng. Trong kinh tế thị trường, lợi nhuận là yếu tố có thể chi phối, quyết định, in dấu ấn lên cả việc sản xuất ra giá trị và việc biến nó thành giá trị sử dụng. Tình trạng này đưa đến nhiều hệ lụy tiêu cực ở cả người sáng tác và ngành xuất bản, phát hành, đó là một lý do quan trọng góp phần trả lời câu hỏi: Tại sao chưa có tác phẩm đỉnh cao?” (nhà báo, nhà phê bình Nguyễn Hòa).

ĐĂNG HOÀNG



 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự gặp gỡ thú vị giữa Victor Hugo và Honoré de Balzac

Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự...

Hiện tượng thú vị này của tự nhiên dễ khiến người ta liên tưởng đến trường hợp hai nhân vật của hai nhà văn lừng danh nước Pháp là Victor Hugo và Honoré de Balzac. (NGUYÊN MINH)

 
Nhân vật Anna Karenina và sự soi chiếu từ nguyên mẫu đời thực

Nhân vật Anna Karenina và sự soi...

Lev Tolstoy - “con sư tử” của văn học Nga thế kỉ XIX - đã tạo ra những tác phẩm vĩ đại từ chất liệu tươi ròng của đời sống. Mỗi nhân vật được ông khắc họa luôn trở thành những điển hình nghệ thuật bất diệt, có tác động sâu đậm đến mọi tầng lớp xã hội. (NGUYỄN THỊ HỒNG​ HOA)

 
Pablo Escobar từ đời thực đến tiểu thuyết của Gabriel García Márquez

Pablo Escobar từ đời thực đến tiểu...

Cuộc đời của Escobar là khối mâu thuẫn lớn, bởi sự đối lập giữa thiện - ác, thiên thần - ác quỷ, nhân từ - máu lạnh, do đó, hắn có sự hấp dẫn lớn đối với quần chúng hơn bất kì tên trùm tội phạm nào. (PHAN TUẤN ANH)

 
Tiểu thuyết Bến đò xưa lặng lẽ - nguyên mẫu và nỗi oan của một con người

Tiểu thuyết Bến đò xưa lặng lẽ -...

Trong các tiểu thuyết của tôi, nhân vật chính hay phụ đều được xây dựng từ những chi tiết rất thực mà tôi tích lũy được. Thường thì, chỉ từ một chi tiết rất nhỏ, bất chợt gặp trong đời sống mà tôi hình dung ra tính cách của một con người. (XUÂN ĐỨC)