Hồi ký - Tự truyện: Khi có nhiều sự thật cùng tồn tại

Chủ nhật - 10/06/2018 09:41
chu phoong arial moi copy - Với đặc trưng thể loại là đề cao tính chân thực, hồi ký - tự truyện thường được viết bởi những nhân vật có nhu cầu chia sẻ câu chuyện của cuộc đời mình hay của một giai đoạn nào đó, một sự kiện nào đó. Trong 10 năm trở lại đây, xu hướng người nổi tiếng xuất bản sách hồi ký - tự truyện đã tạo ra nhiều ý kiến trái chiều bởi tính chân thật của các nhân vật được nhắc đến. Tọa đàm, Hồi ký - tự truyện: chuyện đời, chuyện người và trào lưu xã hội được Sống - thương hiệu sách tác giả Việt Nam của Alpha Books tổ chức vào chiều 9/6 tại Hà Nội.
 
Các diễn giả tham gia buổi tọa đàm
Các diễn giả tham gia tọa đàm
 
Khi con người cá nhân lên tiếng
Cuộc sống hiện đại đưa đến nhiều nhu cầu cá nhân trong đó có nhu cầu biểu hiện con người cá nhân, văn hóa cá nhân. Và công chúng cũng có xu hướng lắng nghe tiếng nói cá nhân nhiều hơn. Hồi ký - tự truyện đang được xuất bản như một xu hướng của nhiều người nổi tiếng bằng hình thức tự viết ra hoặc do chắp bút. Theo nhà thơ, nhà báo Lê Anh Hoài thì, ý thức về dân chủ và tự do ngôn luận đang được mỗi người cảm thấy. Cùng với tính chất giải trí của thị trường, sự tò mò của số đông là chất kích thích cho sự ra đời của thể loại này.

Trước đây, hồi ký - tự truyện là thể loại đã được ghi tên bởi những nhà văn tài danh như: Nguyên Hồng, Vũ Ngọc Phan, Vũ Bằng, Tô Hoài, Đặng Thai Mai… Đó là những tác phẩm mang đậm tính văn học, trữ tình lãng mạn nhưng cũng thể hiện một giai đoạn lịch sử hiện thực với những con người chân thực. Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên cho rằng: Đó là những người có vai trò trong xã hội, họ viết về thời đại của mình với những nhân vật sống cùng thời, góp phần khẳng định lịch sử bằng những tác phẩm.

Có thể nói, mở đầu trào lưu viết hồi ký - tự truyện và gây nhiều tranh cãi là cuốn sách Lê Vân - Yêu và Sống. Sau đó là một loạt các cuốn sách của các nghệ sĩ như Thương Tín, Sơn Nam, Lộc Vàng, Vũ Thành An, Phạm Duy. Các ca sĩ trẻ như Hương Giang Idol, Đức Phúc, Hoàng Thùy Linh, Sơn Tùng… Nghiên cứu về trào lưu này, tiến sĩ Trần Ngọc Hiếu cho rằng, đó là tín hiệu mừng, vì ai cũng có câu chuyện đáng để kể. Cá nhân kể câu chuyện của mình chính là cuộc đối thoại với thời đại, và nó thách thức sự đơn nhất của sự thật. Vậy sự thật được kể đến đâu?

 
Khung cảnh buổi tọa đàm
Toàn cảnh buổi tọa đàm
 
Có nhiều sự thật cùng tồn tại
Công chúng, độc giả luôn băn khoăn khi đọc một cuốn hồi ký - tự truyện. Họ có mong muốn đọc để tìm ra một sự thật nào đó sẽ được tiết lộ trong cuốn sách. “Nhưng cái khó là, những người viết bây giờ thường có xu hướng vuốt ve bản thân nhiều hơn là đối diện với sự thật đến cùng và có trách nhiệm với sự thật ấy”. Đó là vấn đề mà nhà nghiên cứu Mai Anh Tuấn đã đưa ra trong buổi tọa đàm.

Nhiều ý kiến đã đưa đến một kết luận chung, rằng việc nở rộ của trào lưu viết hồi ký - tự truyện không phải là một vấn đề đáng lo ngại. Điều quan trọng là người viết phải ý thức được mình đang viết gì, có trung thực và dám chịu trách nhiệm hay không. Người viết vẫn thường lấy con người và cuộc đời mình làm chất liệu viết. Sự kiểm chứng là không dễ nên khi mỗi câu chuyện được viết ra vẫn thường có nhiều ý kiến trái chiều.

Tiến sĩ Trần Ngọc Hiếu khẳng định: Không có sự thật duy nhất, mà có nhiều sự thật cùng tồn tại bởi những điểm nhìn khác nhau. Nên “hiền minh lưỡng lự” giữa nhiều sự thật khác nhau. Trong thời đại mà văn hóa cá nhân là thứ bán được thì giá trị văn hóa là những chiều kích đa dạng của văn hóa cá nhân. Anh cũng chia sẻ thêm rằng, việc xuất bản sách tự truyện của những người nổi tiếng là đáng mừng, tuy nhiên anh muốn xa rời những diễn ngôn về thành công mà những cuốn sách hãy tự do, phóng túng và nói nhiều về đam mê hơn. Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên cũng cho rằng, không có một sự thật đồng nhất tuyệt đối. Chúng ta chỉ tiếp cận sự thật chứ không đến được sự thật tuyệt đối. Còn nhà thơ, nhà báo Lê Anh Hoài thì băn khoăn về cái giá của sự thật. Bản thân anh là người đã tham gia chắp bút cho một cuốn tự truyện nên anh muốn chia sẻ những khó khăn của nghề này cũng như đòi hỏi sự nghiêm túc và có tâm của mỗi nhà văn khi đặt bút để viết về nhân vật của mình.

Như sự đa dạng của đời sống xã hội, văn hóa nghệ thuật, xu hướng viết hồi ký - tự truyện đã đem đến cái nhìn đa chiều, nhưng hơn hết là khẳng định tiếng nói, giá trị của mỗi cá nhân. Vấn đề cốt lõi ở đây là, người viết phải đối diện với chính mình để chọn lựa những điều đáng để viết cũng như là tôn trọng mẫu số chung của yếu tố sự thật. Nói như nhà nghiên cứu Mai Anh Tuấn thì: Có những sự thật làm tổn thương người khác, cũng không nên mượn thể loại này để làm vũ khí tấn công người khác.

KIM NHUNG


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
Về hai nguyên mẫu và ba nhân vật của "Vương quốc mộng mơ"

Về hai nguyên mẫu và ba nhân vật...

Hầu hết truyện ngắn có nhân vật là người; nếu là con vật, đồ vật thì phải có tính cách và chính tính cách làm chúng trở thành nhân vật. Ông già và biển cả của Hemingway có hai nhân vật: ông già đánh cá và con cá kiếm. Có những truyện ngắn xuất hiện đến hàng chục nhân vật. (NGUYỄN TRƯỜNG)

 
Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Tôi viết truyện ngắn Ngôi nhà xưa bên suối trong khoảng thời gian gần một tháng, là thời gian kí ức thì gần cả cuộc đời. Không chỉ với ai theo nghiệp văn chương, khi có tuổi hình như con người ta hay sống với hoài niệm. Đời buồn, vui ai chẳng từng, nhưng dù thế nào cũng đều thành vốn sống, chắp cánh ước mơ, hay giúp an ủi lòng mỗi khi cô quạnh. (CAO DUY SƠN)

 
Cám ơn anh bán giày

Cám ơn anh bán giày

Thực tế, bọn bán sách tránh xa bọn bán giày, vì không cùng “phân khúc thị trường”. Nhưng hề gì? Làm nhà văn thật sướng, nhặt anh bán sách nhét vào cạnh anh bán giày, thế là thành truyện. Gì chứ nghề bán sách mình có đầy kinh nghiệm... (TÔ HẢI VÂN)

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

Quảng cáo